ZERO WASTE: Zero waste approach voor vruchtgroenten onder glas

Algemeen doel: De zero-waste benadering staat centraal in dit project. Het doel is dat vruchtgroentetelers meestappen in de circulaire economie door te zorgen dat ze hun afvalstromen op het einde van een teeltronde zo hoogwaardig mogelijk kunnen valoriseren om zo de problematiek van stijgende afzetkosten voor reststromen aan te pakken. Door de integrale ketenbenadering worden linken gelegd naar bedrijven die aan de slag kunnen met de reststromen uit de glastuinbouw. De reststromen zijn met andere woorden grondstoffen geworden.

Concrete doelen van het project: 

1. Duurzamere teelttechnieken implementeren in de vruchtgroenteteelten onder glas: alternatieven voor nylon en polypropyleen touwen en clips + organische substraten.
2. Het loof van de touwen en clips scheiden: economisch haalbare scheidingstechnieken worden getest en geselecteerd op hun succes. Deze procesinnovatie is noodzakelijk om het probleem rond stijgende afzetkosten op te lossen. hiermee wil het project een belangrijk obstakel wegwerken.
3. Ontwikkeling van nieuwe producten op basis van het loof: noodzakelijk om de zero-waste benadering te kunnen vervullen. het valoriseren van het loof heeft als doel een deel van de opbrengst terug te kunnen koppelen naar de teler via marktuitbreiding. Om het gebruik van alternatieve touwen en clips of nieuwe scheidingstechnieken rendabel te maken is verdere valorisatie van het loof en substraten noodzakelijk. Dit project bouwt verder op de valorisatie richting biostimulant, bionematicide en vezeltoepassingen. De meerkost van duurzamere teelttechnieken of scheiding zou op die manier een economische meerwaarde kunnen bieden aan de primaire sector.
4. Uitwerken van waardeketens: het project wil een hefboom zijn op vlak van samenwerking en waardecreatie door in te spelen op ketenbeheer, logistieke vraagstukken en circulaire businessmodellen.
5. Communicatie van en naar telers en industrie.

Bereikte resultaten van het project:

1. In tomaat, paprika en komkommer zijn bio-afbreekbare touwen (jute/katoen/viscose/PLA) en PLA-clips praktisch inzetbaar; TomSystem (metalen ringen) en Qlipr (touwloos) werken mits een leercurve. Organische substraten halen vergelijkbare opbrengsten bij een aangepaste irrigatiesturing. Deze bronmaatregelen leveren zuiverder loof en verlagen latere scheidingskosten.
2. Een droge lijn met trommelzeef haalt tot ~99,7% touw uit de biomassa.  Een wasstap na de zeef reduceert resttouw in de eindfractie tot ~0,001% (industrieel aangetoond, nog te valideren). Plastic clips dienen echter steeds verwijderd te worden vóór de aanvoer en de afgescheiden touwfractie is 'vervuild' met biomassa (tot 25% van oorspronkelijk volume). Microkuilproeven tonen dat tomatenloof moet worden voorgedroogd en/of additieven vraagt voor succesvolle inkuiling en bewaring.
3. Voor biostimulanten/bionematiciden zijn extractieprotocollen uitgewerkt.  In labo-omstandigheden werden effecten aangetoond, maar deze konden niet herhaald worden in de serreteelten of in het veld.  Komkommerextract toont duidelijke nematicidale activiteit.  Voor vezels leverde een mild zuur pulpproces pulp op met intact PP (achteraf scheidbaar) en een eerste papierproefstuk.  De valorisatie richting plaatmateriaal via de natte methode lijkt het meest kansrijk bij plastic-vrije input.
4. Vier potentiële businessmodellen werden doorgerekend. Papier/karton en plaatmateriaal zijn de snelste hoogwaardige valorisatiepistes, op voorwaarde dat de aanvoerstroom plasticvrij is en er op schaal wordt gewerkt.  Bronmaatregelen (touwloos werken, metalen clips, PLA/metalen clips) zijn belangrijke hefbomen.  Substraat recycling kan volgen als de organische substraten doorbreken.
5. Via opeenvolgende begeleidingsgroepen, demo’s bij de verschillende partners en (web)artikelen zijn resultaten en keuzes teruggekoppeld aan telers, verwerkers en leveranciers. Het rapport over alternatieve teelttechnieken werd vertaald en sectorbreed gedeeld. Deze interacties versnellen adoptie van bronmaatregelen.