Voldoende drinkplaatsen en waterkwaliteit: cruciaal voor je rundvee
Wist je dat jouw melkkoeien voor de productie van één liter melk ongeveer vier liter water nodig hebben? Afhankelijk van de productie hebben je lacterende koeien al snel 100 tot 150 liter water per dag nodig. Een deel daarvan halen ze uit hun rantsoen, maar opname van voldoende drinkwater is sterk bepalend voor hun productie. Ook bij vleesvee is drinkwater en belangrijk onderdeel van het rantsoen. Zowel voederopname, groei als gezondheid en productiviteit van je rundvee wordt in grote mate beïnvloed door de wateropname van je dieren.
Wist je dat de wateropname van je runderen sterk bepaald wordt door het aantal drinkplaatsen in combinatie met de kwaliteit van je drinkwater?
An Cools
Inagro
Weet jij hoeveel je koeien drinken?
Hoeveel water er in het rantsoen zit, weten we doorgaans relatief goed, maar weet je ook hoeveel water jouw koeien dagelijks drinken? Uit de enquête die werd afgenomen in het kader van de operationele groep 'Healthy Water for Happy Cows' bleek uit de resultaten dat:
- Slechts 12% van de deelnemende bedrijven een waterteller heeft voor de melkstal en weet hoeveel de melkkoeien gemiddeld per dag drinken.
- Nog eens 28% een waterteller heeft, maar dan voor alle dieren samen, al dan niet in combinatie met het reinigingswaterverbruik.
- In totaal 60% van de deelnemende melkveebedrijven geen waterteller voor het melkvee heeft.
Nochtans kan je van het dagelijkse waterverbruik van je melkkoeien heel veel leren.
Zijn er voldoende bereikbare drinkbakken?
De regels om te controleren of er voldoende drinkplaatsen zijn, zijn heel eenvoudig:
- Reken voor een sneldrinker 10 koeien per sneldrinker.
- Reken voor een grote drinkbak zoals bijvoorbeeld een vlotterbak of een open drinkkuip in de weide 10 cm drinkplaats per koe.
Deze regels gelden zowel voor melkvee als voor vleesvee. Dus heb je twee stroboxen naast elkaar met in de afscheiding tussen de twee boxen één gemeenschappelijke drinkbak, dan kunnen hier 10 dieren aan drinken en mag je dus in de twee boxen samen 10 dieren zetten. Heb je bij je melkvee drie grote open drinkbakken van elk 1 meter beschikbare ruimte om te drinken (dus zonder de rand, de vlotter en de zijkanten) dan is dit in totaal 3 meter drinkplaats en voldoende voor 30 koeien. Natuurlijk zijn combinaties van verschillende soorten drinkbakken zeker mogelijk.
Niet enkel het aantal drinkplaatsen is cruciaal, ook de positie en bereikbaarheid van de drinkbak spelen een grote rol.
- Een koe drinkt graag ongestoord maar wil ook altijd een vluchtweg zien. Daarom vermijd je best om een drinkbak in een hoek in de stal of in een smalle doorgang met veel passage te plaatsen.
- Ideaal is er tussen de drinkbak en de muur 3,6 m zodat er steeds voldoende ruimte is voor passage van koeien achter de koe die staat te drinken.
- Ideaal is het waterniveau 50 tot 80 cm boven de grond. Een koe drinkt het liefst uit een plas op de grond maar om bevuiling te voorkomen hang je de drinkbak best niet te laag. Hangen ze te hoog om comfortabel te drinken zal ook dit zorgen voor een lagere wateropname.
Investeren in een waterteller, wat levert dat op?
Opname van droge stof en water gaan hand in hand. Als de koeien minder drinken, zullen ze ook minder eten. Een daling in de gemiddelde wateropname van je koeien is een eerste indicatie van mogelijke problemen. Het dagelijks bekijken van de gemiddelde wateropname van je rundvee kan je dus heel wat leren. Als het verbruik plots daalt, stel je jezelf best de volgende vragen:
- Werken alle drinkbakken nog zoals het hoort?
- Is de kwaliteit van het water nog ok?
- Is er iets gewijzigd aan mijn rantsoen waardoor ze minder eten?
Een daling in het waterverbruik kan een eerste indicatie zijn dat er iets op til is op vlak van gezondheid. Extra waakzaamheid is dus zeker raadzaam!
Maar wat als het waterverbruik plots stijgt?
- Een warme dag in het voorjaar zal de wateropname zeker doen toenemen en dat is niet abnormaal.
- Ook een wijziging in je rantsoen kan een toename in waterverbruik verklaren.
Als je niets veranderd hebt op je bedrijf en je ook geen reden hebt om een toename in waterverbruik te verwachten, kan dit betekenen dat je ergens met een lek zit. Een echte breuk van de waterleiding merk je meestal wel snel op, maar kleine pannes zijn soms moeilijker te detecteren. Een onverklaarbare stijging van waterverbruik kan dus wijzen op een lek, een vlotterbak die blijft lopen of een ander verlies van kostbaar water. Hoe sneller je dit opmerkt, hoe minder kostbaar water je verliest!
Kortom, met de installatie van een simpele waterteller op de drinkwaterleiding van je melkkoeien kan je heel wat bijleren en sommige problemen veel sneller detecteren.
Waterkwaliteit: hoe beter de kwaliteit, hoe meer je koeien drinken
Waterkwaliteit bepaalt in grote mate hoeveel water je koeien vrijwillig drinken. Als de kwaliteit afwijkt, zullen je koeien hun opname automatisch verminderen. Dit betekent dat je door een afwijkende waterkwaliteit niet de maximale wateropname van je melkvee bereikt en bijgevolg ook nooit de maximale melkproductie. Bovendien kan een afwijkende kwaliteit aanleiding geven tot gezondheidsproblemen bij je koeien.
Het is dus aan te raden om de waterkwaliteit goed op te volgen en regelmatig (minimum één keer per jaar) een uitgebreide wateranalyse uit te voeren. Hierbij laat je best zowel de chemische als de microbiologische parameters van het water onderzoeken. Ideaal neem je een staal van de waterbron die je gebruikt voor een volledige wateranalyse en een tweede staal van het drinkwater ter hoogte van de koeien voor een microbiologische analyse. Door beide stalen met elkaar te vergelijken, kan je ook nakijken of je waterleidingen eventueel vervuild zijn.
Een jaarlijkse analyse van het water is zeker aan te raden, maar kijk ook regelmatig zelf eens. Vul een glas met het drinkwater van je koeien. Kijk en ruik eens aan het water, zou je het zelf opdrinken? Net als jij, ruiken ook je koeien aan het water. Een vreemde geur of vreemde kleur van het water kan wijzen op een probleem met de kwaliteit. Neem dan zeker een waterstaal ter controle en neem de gepaste maatregelen om het probleem van de afwijkende kwaliteit op te lossen.
Specifieke vragen?
