De teelt van walnoot
De teelt van walnoot biedt kansen voor landbouwers die willen diversifiëren, maar ook voor telers die op zoek zijn naar een duurzame en klimaatrobuuste langetermijnteelt. Het economisch potentieel van notenteelt trekt landbouwers vaak over de streep, maar de bomen leveren tegelijkertijd heel wat ecosysteemdiensten die bodem, biodiversiteit en landschap ten goede komen. Bovendien zijn walnoten goed combineerbaar met andere gewassen in een agroforestrycontext.
Waarom walnoten telen?
-
Sterk marktpotentieel met langdurig rendement
Walnoten hebben terecht een gezond imago bij de Vlaamse consument, maar het aanbod lokale noten is op heden beperkt. Vlaamse walnoten zijn een nicheproduct met uiteenlopende toepassingen en groeipotentieel in zowel groothandel als korte keten, directe verkoop en verwerkte producten.Na aanplant laten de eerste noten enkele jaren op zich wachten, maar daarna kan je tientallen jaren lang noten oogsten. Aan het einde van de rit leveren de stammen mogelijk ook nog eens waardevol kwaliteitshout op. Een mooie extra bovenop de notenoogst.
2. Onderhoudsarme boom eens hij gevestigd is
Eenmaal goed gevestigd vraagt een walnoot weinig intensief beheer. De boom is sterk, met doorgaans beperkte ziekte- en plaagdruk. De opmars van enkele plaagsoorten zoals de walnootboorvlieg vraagt wel de nodige aandacht.
3. Meerwaarde voor bodem, biodiversiteit en landschap
Walnootbomen zorgen voor meer structuur op landbouwbedrijven. Ze worden vaak ingezet in erfbeplanting, bosranden en houtkanten. Ze bieden tegelijk voedsel en schuilgelegenheid voor verschillende soorten. Via de aanvoer van organisch materiaal en nutriënten dragen ze bovendien ook bij aan een gezonde en vruchtbare bodem.
Teeltinformatie
Er zijn meerdere soorten walnoten. Hier hebben we het over de gewone walnoot of okkernoot (Juglans regia spec.). Deze soort is oorspronkelijk afkomstig uit Zuid-Europa en Midden-Azië, maar is vandaag overal in Vlaanderen terug te vinden.
bodem en standplaats
Walnoten gedijen op alle bodemtypes, met een optimale pH tussen 6,5 en 7,5. Diepe, vochthoudende en goed doorlatende bodems zijn ideaal. Langdurig natte condities kunnen de wortels verstikken. Zet walnoten bij voorkeur op een zonnige standplaats. Enige beschutting kan het risico op schade door nachtvorst beperken.
Rassenkeuze
Ondertussen zijn er tientallen veredelde rassen beschikbaar die aangepast zijn aan ons klimaat. De keuze voor een ras hangt in eerste instantie af van het doel: notenproductie, houtproductie of een combinatie. Rasgebonden kenmerken kunnen je keuze verder beïnvloeden:
- tjidstip van uitlopen of bloei (bepalend voor vorstgevoeligheid of bestuiving)
- groeikracht en productiviteit
- oogsttijdstip
- ziekte- en plaaggevoeligheid
- noteneigenschappen (oliegehalte, kraakbaarheid, smaak,...)
Aanplant en beheer voor een goeie start
- Neem de bodem onder de loep vooraleer je aanplant. Bepaal het bodemtype, bekijk de waterhuishouding, breng eventuele bodemverdichting in kaart en kijk naar de chemische eigenschappen van je bodem.
- Kies voor kwalitatief plantmateriaal. Eén of tweejarig plantgoed op blote wortel geniet de voorkeur en is doorgaans ook de meest budgetvriendelijke optie.
- Verzorg je aanplant. Voorzie voldoende grote plantputten, bescherm de bomen tegen wind- en vraatschade en voorzie een laag verteerd organisch materiaal op de boomspiegel.
- Beheer de bomen nauwgezet, vooral in de eerste jaren. Voorzie de boomspiegel tijdig van een nieuwe laag organische mest en hou deze onkruidvrij, voer een lichte vormsnoei uit in de zomer, voorzie een watergift bij langdurige droogte en controleer geregeld de boombescherming.
Oogst en verwerking
Naargelang het ras worden walnoten geoogst van half september tot eind oktober. Ze zijn oogstrijp wanneer ze vanzelf uit de bolster vallen. Er zijn heel wat mogelijkheden tot mechanisatie, waarbij vooral de oppervlakte van je aanplant richtinggevend zal zijn voor het kiezen van een geschikte machine.
Na het verwijderen van de bolster en het schoonmaken is een correcte droging en bewaring belangrijk voor kwaliteitsvolle noten. Drogen gebeurt best snel na het oogsten en bij lage temperatuur in een goed geventileerde ruimte.
Er zijn heel wat mogelijke eindproducten. Je kunt de noten vers verkopen of gedroogd, al dan niet in de dop of gekraakt. Je kan ook een stapje verder gaan en de kernen gaan verwerken tot bijvoorbeeld walnootolie of -pasta. Onrijpe walnoten zijn dan weer het ingrediënt voor notenlikeur.
Walnoten in agroforestry
Walnoten lenen zich uitstekend voor agroforestry. Door hun open kroon en late bladvorming is hun schaduweffect op de tussenteelten relatief beperkt, waardoor ze goed te combineren zijn met akkerbouwgewassen of grasland. Ze verhogen de biodiversiteit en het bodemleven en bieden extra economische zekerheid door de noten- en/of houtopbrengst van de bomen bovenop de inkomsten van de teelt tussen en onder de bomen. Plant je walnoten aan in een agroforestrysysteem, dan kan je bovendien gebruik maken van de aanplantsubsidie voor boslandbouwsystemen.
Hoewel agroforestry niet noodzakelijk is voor walnotenteelt, biedt het een interessant teeltmodel voor landbouwers die willen diversifiëren.
Wil jij aan de slag met walnoten binnen een agroforestrycontext?
