Carbon Farming themabeeld

Carbon Farming

Koolstof opbouwen in de bodem voor een betere bodem én tegen de klimaatopwarming

Carbon Farming of koolstofbewuste landbouw bevordert een manier van landbouw om koolstof te binden in landbouwbodems om de bodemkwaliteit te verbeteren.

De hele wereld is op zoek naar nieuwe manieren om koolstof te binden - en zo klimaatopwarming tegen te gaan - maar vergeet daarbij vaak de kracht van lokale landbouwbodems. Carbon Farming of koolstofbewuste landbouw bevordert een manier van landbouw om koolstof te binden in landbouwbodems om de bodemkwaliteit te verbeteren. Een lokale CO2-compensatie van bedrijven via de land- en tuinbouwsector kan een win-winsituatie betekenen voor beide partijen. Innovatiesteunpunt en Inagro onderzochten de mogelijkheden samen met vijf andere internationale partners.

  • Waarom koolstof vastleggen in de bodem?

    De hoeveelheid koolstof in de atmosfeer neemt jaarlijks met 4,3 miljard ton toe. Een jaarlijkse stijging van de hoeveelheid koolstof met 0,4% kan de toename van CO2 in de atmosfeer een halt toeroepen. Dat levert een belangrijke bijdrage aan broeikasgaseffect en klimaatverandering. Hoe meer de bodem bedekt is, hoe rijker hij zal zijn aan organisch materiaal, en dus aan koolstof. In de aanpak van de opwarming van de aarde lag de focus tot nu toe voornamelijk op de bescherming en het herstel van wouden en bossen. Maar extra aandacht voor mogelijkheden in de landbouwsector kan haar nut bewijzen.

    Meer koolstof in de bodem is ook goed voor de landbouwer. Het levert een betere bodemvruchtbaarheid, weerbare gewassen, meer biodiversiteit, minder erosie, een verhoogd waterhoudend vermogen en een betere opname van nutriënten door de plant op. Door koolstof op te slaan in de bodem kan de landbouwsector zich ook beter wapenen tegen extreme weersomstandigheden en de impact van klimaatwijzigingen.

  • Welke technieken kan je toepassen?

    Wordt carbon farming actief benut voor CO2-compensatie, dan is de succesvolle toepassing van de technieken een van de vereisten. Samen met de projectpartners uit Nederland, Noorwegen en Duitsland schreven Innovatiesteunpunt en Inagro een handleiding voor landbouwers om koolstofopslag toe te passen in de praktijk. De Vlaamse partners werkten de handleiding verder uit met specifieke regionale accenten. Ze brachten de best toepasbare technieken voor Vlaanderen in kaart. Voor elke techniek is een praktische fiche beschikbaar met extra informatie over het potentieel, tips bij de toepassing en de financiële gevolgen.

     

    Naast opbouw van extra koolstof in de bodembestaan er ook technieken die de natuurlijke afbraak van koolstof afremmen. De meest voor de hand liggende technieken zijn niet-kerende grondbewerkingen en gereduceerde bodembewerkingen. Zo blijft de bodemstructuur maximaal behouden en wordt de natuurlijke afbraak van koolstof niet versneld.

  • Aan de slag gaan? Koolstofscan!

    Wil je de mogelijkheden van carbon farming voor jouw bedrijf in kaart brengen? Maak dan gebruik van de ‘koolstofscan’. In het kader van dit project biedt Inagro advies bij 

    • de mogelijkheden, 
    • de veelbelovende technieken,
    • de toepassing van technieken op jouw bedrijf
    • en de kosten en baten van carbon farming voor jouw bedrijfsvoering. 

    Inagro helpt je ook om partijen te vinden die interesse hebben om inspanningen te ondersteunen. 

    Interesse? Neem contact op met Tom Van Nieuwenhove via tom.vannieuwenhove@inagro.be of 051 27 33 92.

  • Kan je er iets aan verdienen?

    Steeds meer ondernemingen uit de bedrijfswereld willen zich ‘klimaatneutraal’ kunnen noemen. Dat vraagt tijd en verschillende ingrepen in hun bedrijfsvoering. Los van de geleverde inspanningen blijft ook vaak nog een deel onvermijdbare CO2-uitstoot over waarvoor compensatiemogelijkheden bestaan. Die zoeken ze vandaag vaak in technische oplossingen ver van huis, zoals de aanplant van bomen in ontwikkelingslanden. Zou het niet mooier zijn als ondernemingen ook de mogelijkheid hebben om de CO2-compensatie lokaal te organiseren via de land- en tuinbouwsector?

    Het Interreg-project Carbon Farming zoekt sinds 2019 naar mogelijkheden om carbon farming of koolstofbewuste landbouw in de praktijk te brengen met lokale landbouwers. Met de voordelen in handen lijkt de tijd rijp om samenwerkingen op te zetten. Voor land- en tuinbouwers voelt het vooralsnog raar aan om naast voedselproductie ook diensten of koolstofcertificaten te verkopen. Toch moet je die kans nu grijpen en de basisprincipes zoveel mogelijk zelf vastleggen, voor derden het uit handen nemen.

    Een correcte financiële ondersteuning kan die implementatie een duwtje in de rug geven. Een nieuw verdienmodel kan de extra kost (gedeeltelijk) compenseren. Als landbouwers positief bijdragen aan het klimaat dienen ze daarvoor vergoed te worden. Daarnaast is koolstofopbouw in de bodem een werk van lange adem, een inspanning die minstens vijf jaar duurt of zelfs het werk is van een generatie. Boer en bedrijf stappen dus voor meerdere jaren in zo’n traject. In samenwerkingen of verdienmodellen zijn garanties op lange termijn dan ook essentieel voor de landbouwers.

    Een duidelijke return on investment is dus noodzakelijk opdat landbouwers en andere belanghebbenden aan de slag gaan met carbon farming. Daarvoor zijn economisch en ecologisch leefbare verdienmodellen onontbeerlijk. De projectpartners voerden een uitgebreide literatuurstudie uit in binnen- en buitenland over bestaande verdienmodellen. Die info kan dienen als inspiratie voor duurzame initiatieven.

    Daarnaast vatten de projectpartners vier voorbeelden samen in een overzichtelijke schets. Dat overzicht biedt inspiratie voor toekomstige gelijkaardige initiatieven, met initiatiefnemers uit vier verschillende domeinen:

    • partners uit de agrofoodketen (hier klimaatneutrale melk in Nederland), 
    • de landbouwer zelf (hier CSA-bedrijf uit Noorwegen), 
    • organisaties buiten de agrofoodketen (hier Duitse biobeurs compenseert uitstoot via samenwerking met lokale landbouwers) 
    • en (lokale) overheid (hier label Bas Carbone in Frankrijk).

     

  • Nog meer info inwinnen?

Case studie: Beernem

Pilootprojecten maken het denkwerk in het Carbon Farming-project concreet. Zo vatte Gemeente Beernem in 2020 een proefproject aan rond koolstofopslag in de bodem om de CO2-uitstoot van het gemeentelijke wagenpark te compenseren. Dankzij de toepassing van een aantal technieken kon de gemeente in 2020 al ongeveer 3,2 ton koolstof opslaan op gemeentelijke landbouwgrond. Dat komt overeen met de gemiddelde uitstoot van vijf wagens. In het najaar besliste de gemeente om het proefproject uit te breiden. Alle landbouwers in Beernem kregen de kans om in te tekenen. Rekening houdend met de beschikbare percelen en de technieken waarin de landbouwers interesse hadden, werd een groep van tien landbouwers samengesteld, goed voor een totale oppervlakte van 8,72 hectare.

De landbouwers engageren zich om koolstofopslagtechnieken toe te passen en krijgen daarvoor ondersteuning van Inagro en Boerennatuur Vlaanderen. Inagro adviseert de landbouwers over de meest geschikte koolstoflandbouwtechniek(en) en begeleidt de toepassing ervan. Daarnaast brengt het onderzoekscentrum betrokken landbouwers samen voor kennisdeling en informeert het geïnteresseerde landbouwers. Vier landbouwers leggen uit welke techniek ze toepassen en waarom precies.

Carbon Farming op jouw bedrijf!

Wil je de mogelijkheden van carbon farming voor jouw bedrijf in kaart brengen? Maak dan gebruik van de ‘koolstofscan’.

Logobanner carbon farming