Aandachtspunten bij onkruidbestrijding in aardappelen
Effectieve onkruidbestrijding in aardappelen: tips en aandachtspunten
VOOROPKOMSTBEHANDELING
Een goede onkruidbestrijding in aardappelen begint met een doordachte aanpak vóór de opkomst van het gewas. Door te kiezen voor een effectieve vooropkomstbehandeling en rekening te houden met de weersomstandigheden, de bodem en de aanwezige onkruiden, verhoog je de kans op een succesvolle teelt. Een geslaagde vooropkomstbehandeling gebeurt:
- Op goed bezakte ruggen, zodat het middel gelijkmatig verdeeld wordt.
- Bij gunstig weer: windstil en bij voorkeur met regen kort na de toepassing.
- Met een doordachte middelenkeuze, afgestemd op de verwachte onkruiden op het perceel.
NA-OPKOMSTBEHANDELINGEN
Na de opkomst zijn de mogelijkheden voor onkruidbestrijding beperkt. Slechts enkele middelen zijn erkend voor gebruik in deze fase, en ze werken vaak slechts op een deel van de aanwezige onkruiden. Daarom zijn na-opkomstbehandelingen vooral geschikt als correctie, niet als hoofdstrategie.
Probleemonkruiden: gerichte aanpak vereist
Sommige onkruiden vormen een grotere uitdaging en vragen een specifieke aanpak:
- Melganzenvoet: gebruik middelen met aclonifen (Challenge, Novitron DAMtec, Gofor) of pendimethalin (Stomp Aqua, Stallion).
- Doornappel: een snel oprukkend en giftig onkruid dat vanaf dit jaar verplicht bestreden moet worden (IPM-checklist). Effectieve middelen zijn Gofor, Centium, Proman, Novitron DAMtec en Stomp Aqua. Stallion en Amazone mogelijkheden. Nieuw dit jaar zijn ook Conaxis (voor-opkomst) en Onyx (na-opkomst). Geen enkel middel werkt echter perfect tegen doornappel.
- Perzikkruid: Gofor, Stallion, Stomp Aqua en Jura Max werken goed, maar ook Amazone, Centium, Challenge en Novitron DAMtec zijn effectief. In na-opkomst zijn correcties niet mogelijk.
- Zwarte nachtschade: enkel vooropkomstmiddelen zoals Amazone, Centium, Novitron of Stomp Aqua zijn effectief. Na opkomst is bestrijding niet meer mogelijk.
- Zwaluwtong: bestrijd met Amazone of Novitron DAMtec, eventueel in combinatie met Proman of Challenge.
- Varkensgras: gebruik clomazone-houdende middelen zoals Centium, Amazone, Novitron DAMtec, Stallion of Bismark. Ook Proman en Stomp Aqua zijn geschikt.
- Hanenpoot: Amazone, Gofor of Proman zijn doeltreffend. In na-opkomst kan Titus ingezet worden.
- Kamille: naast Gofor of Dalupe (laatste jaar) is Proman nog de enige mogelijkheid met een goede werking.
Doornappel: een groeiend probleem
Doornappel wint snel terrein en vormt een ernstig risico voor de teelt. De plant is giftig en kan leiden tot oogstproblemen. Vanaf 1 januari 2026 is het een major in de IPM-checklist en dus verplicht te bestrijden. Het is cruciaal om te voorkomen dat de plant in zaadproductie komt, om verdere verspreiding te vermijden.
Tijdstip van behandelen
Idealiter behandel je kort vóór de opkomst, wanneer de ruggen goed bezakt zijn. In de praktijk moet je vaak een compromis zoeken tussen voldoende bezakte ruggen en gunstige weersomstandigheden. Windstil weer en regen na de toepassing verhogen de kans op een geslaagde werking.
De meeste herbiciden hebben een voldoende lange nawerking. Vaak zie je dat onkruiden na een regenbui opnieuw verdwijnen, vooral na het gebruik van middelen zoals Centium of Challenge.
Toch is het belangrijk om op te letten met de toepassingstiming. Sommige producten kunnen bij een te late toepassing - dus te kort vóór de opkomst van de aardappelen - leiden tot verkleuring of groeiremming van het gewas.
- Alleen Proman en Defi zijn de enige middelen die veilig tot vlak vóór de opkomst gebruikt kunnen worden.
- Andere producten zoals Centium, Challenge, Gofor, Novitron DAMtec, Stomp Aqua en vooral Jura Max moeten minstens vijf dagen vóór opkomst worden toegepast om schade aan het gewas te vermijden.
Als je meerdere middelen combineert, is het extra belangrijk om deze termijn te respecteren. Doe je dat niet, dan kan de gewasremming behoorlijk uitgesproken zijn.
Bestrijden van bovenstaande onkruiden
Wanneer er bij de vooropkomstbehandeling al kleine onkruiden zichtbaar zijn op het perceel, kun je deze aanpakken met een contactmiddel. Momenteel zijn enkel producten op basis van pyraflufen-ethyl (zoals Gozai, Kabuki en Ramox) hiervoor toegelaten. Deze middelen kennen we ook van de loofdoding. Let op: bij gebruik van deze producten worden ook de reeds opgekomen aardappelplanten deels afgebrand, maar daarna groeien ze opnieuw uit.
Houd rekening met de maximale toegelaten dosis per teeltseizoen. Voor pyraflufen-ethyl geldt een limiet van 1,6 liter handelsproduct per teelt, inclusief gebruik voor zowel onkruidbestrijding als loofdoding.
Kort na de opkomst kunnen we dit jaar via een noodtoelating ook Onyx inzetten voor de bestrijding van doornappel.
Grassenbestrijding na opkomst
Grassen kunnen na de opkomst van de aardappelen bestreden worden in het 3- tot 6-bladstadium met specifieke graminiciden. Enkele veelgebruikte producten zijn:
- Agil
- Centurion
- Focus Plus
- Pantera
- Select Prim
- Targa Prestige
Let op de wachttijd van deze middelen: afhankelijk van het product varieert die tussen de 30 en 60 dagen.
Middelenkeuze: afgestemd op onkruiden
Bij het opstellen van een bestrijdingsschema is het belangrijk om de middelen te kiezen op basis van de verwachte onkruiden (raadpleeg hiervoor de gevoeligheidstabel). Daarnaast spelen ook andere factoren een rol, zoals de keuze om al dan niet aclonifen te gebruiken, gezien het risico op drift naar gevoelige gewassen.
Een overzicht van de toegelaten herbiciden vind je op Inagro's gewasbeschermingsapp:
Mogelijkheden voor onkruidbestrijding na opkomst
In België zijn momenteel drie actieve stoffen erkend voor gebruik in de na-opkomstfase van aardappelen:
- Rimsulfuron (Titus)
- Clomazon (o.a. Centium)
- Pyridaat (o.a. Onyx)
Voor Centium geldt dat de erkenning voor gebruik in vooropkomst is uitgebreid tot een toepassing tot de aardappelen 10 cm hoog zijn. In de praktijk blijkt echter dat een te late toepassing vóór opkomst of gebruik na opkomst vaak leidt tot verkleuring van het loof, wat echter geen nadelig effect heeft op de opbrengst. Voor een goede werking is het belangrijk om deze middelen zo vroeg mogelijk toe te passen, wanneer de onkruiden nog klein zijn.
Titus heeft een eerder beperkt werkingsspectrum:
- Het is niet effectief tegen zwarte nachtschade of varkensgras
- Werkt slechts matig op bingelkruid en melganzenvoet.
- Biedt het een goede bestrijding van muur, koolzaad, kamille en herderstasje.
Houd er ook rekening mee dat Titus vaak niet (meer) zal werken tegen opslag van cichorei of witloof, omdat de meerderheid van de geteelde rassen intussen ALS-tolerant zijn.
In het geval van Onyx betreft het een noodtoelating voor bestrijding van doornappel tot maximum BBCH 14 (4 bladeren ontvouwen of ongeveer 10-15 cm hoog), met risico op geelverkleuring van het gewas indien (te) laat ingezet.
Meer info
