Nieuwe coöperatie Speyebekken bundelt krachten voor duurzaam waterbeheer in Kortemark

Droogteperiodes komen vaker voor. In het afgelopen decennium werden maar liefst acht jaren gekenmerkt door captatieverboden op onbevaarbare waterlopen in West-Vlaanderen. De nood aan alternatieve en duurzame wateroplossingen is dan ook groter dan ooit. Met de oprichting van coöperatie Speyebekken zorgen landbouwers en bedrijven voor meer waterzekerheid, wapenen ze zich tegen de grillen van de klimaatverandering én zetten ze samen in op een duurzaam en circulair watergebruik. 

Het waterbekken van Speyebekken wordt aangelegd op de terreinen die Wienerberger ter beschikking stelt. De steenbakkerij levert ook groevewater en is actief betrokken bij dit project. Voor de kleiwinning van bouwmaterialen pompt Wienerberger jaarlijks tot 100.000 m³ groevewater op – een mix van grondwater en hemelwater. Tot nu toe werd dit water afgevoerd richting de Speyebeek, waar het grotendeels wegvloeide. Dankzij de coöperatie wordt dit waardevolle water nu lokaal opgeslagen in een foliebassin van 80.000 m³, even groot als vier voetbalvelden.

“Het doet me pijn aan het hart als ik perfect zoetwater zie weglopen naar zee, waar het ongebruikt verloren gaat. Dankzij deze samenwerking kunnen we het water lokaal benutten en onze productie verduurzamen.

Alexander Verduyn van Group Verduyn

Foto: Leden van de coöperatie Speyebekken

Dankzij deze samenwerking zullen landbouwers minder water uit lokale waterlopen capteren, wat de ecologie ten goede komt. 

Voor ons als landbouwers betekent Speyebekken dat we ook in droge zomers kunnen rekenen op voldoende water. Dat geeft rust en zekerheid voor onze teelten. 

Landbouwer Stefaan Vulsteke 

Voor Verduyn levert het project een aanzienlijke besparing op leidingwater op, terwijl Wienerberger het groevewater optimaal kan benutten om klei te bevochtigen voor de productie van bakstenen. Klimaatrobuustheid, minder transport, minder afhankelijkheid van natuurlijke waterlopen en een efficiëntere verdeling zorgen voor een duidelijke win-win voor landbouw, bedrijf én ecologie.

Het opsparen in een groot foliebassin is één zaak, het water moet ook efficiënt gebruikt worden. Het bekken zal jaarlijks meer dan 95.000 m³ water leveren voor landbouw en industrie. Via een leidingnetwerk wordt het water verdeeld: minstens 25.000 m³ voor Wienerberger, 30.000 m³ voor Verduyn en 40.000 m³ voor de vijf landbouwers. Het water voor de landbouwers wordt op lage druk getransporteerd naar zes open waterputten, zodat het beschikbaar is bij de percelen. Voor Verduyn wordt het water opgezuiverd tot drinkwaterkwaliteit voor het productieproces. Met debietsmeters wordt nauwkeurig bijgehouden hoeveel water elke partner afneemt.

Foto: Overzicht van het Speyebekken-project: het foliebassin en de verdeling van groevewater naar Wienerberger, Verduyn en landbouwers in Kortemark

De coöperatie werd officieel opgericht op 27 november 2025. De aanleg van het foliebassin start in de komende maanden, zodat het bekken in het voorjaar/zomer 2026 klaar is. Vanaf september 2026 wordt het gevuld, en in 2027 zal het systeem operationeel zijn. Binnen de coöperatie worden investeringen en risico’s gedeeld, en via een duidelijk afsprakenkader wordt het beheer en de verdere uitwerking van het project gegarandeerd.

Dit is een type samenwerking dat we willen promoten: onzekerheden en investeringen worden samen gedragen, en dankzij goede afspraken is er voor iedereen een win-win. 

Dries Mergaert, watermakelaar bij Inagro

Inagro en VITO Kennispunt Water begeleidden het Speyebekken project van bij de start: van subsidieaanvraag tot coördinatie en advies.

Speyebekken is het tweede coöperatieve waterproject in West-Vlaanderen, na INERO CV in Ardooie. Daar wordt gezuiverd bedrijfsafvalwater opgeslagen in een bekken van 150.000 m³ en via een 25 km hogedrukleidingnetwerk verdeeld onder 53 landbouwers. “Hopelijk kan het anderen inspireren,” klonk het bij de oprichting van INERO CV. Ook bij Speyebekken is de ambitie om het model uit te rollen en andere landbouwers en bedrijven te inspireren tot collectieve actie. Landbouwers of bedrijven die zelf een coöperatie willen oprichten, kunnen bij Inagro en VITO Kennispunt Water terecht voor advies en begeleiding.