Dynamisch belichten: sleutel tot stabielere energiekosten en sterke plantprestaties?
De voorbije maanden zorgden nieuwe internationale spanningen opnieuw voor prijsstijgingen en grote schommelingen op dagbasis op de energiemarkt. Dat maakt de zoektocht naar efficiënte, kostenbewuste teeltstrategieën actueler dan ooit. In Agrotopia loopt daarom een proef naar verschillende dynamische dimstrategieën in een full led tomatenteelt. De centrale vraag: kan flexibel dimmen energie besparen zonder dat de teelt eronder lijdt?
Vier strategieën, één doel: efficiënter omspringen met energie
In de proef worden vier verschillende dimstrategieën met elkaar vergeleken. Ze werken allemaal met 18 uur belichting per dag, maar variëren in intensiteit.
De referentie gebruikt een vaste instelling van 230 µmol, ongeacht lichtinval of energieprijzen. In andere strategieën wordt de intensiteit wél aangepast. Daarbij houdt een geautomatiseerd systeem rekening met:
- de actuele instraling in de serre
- de weersvoorspelling
- de day-ahead elektriciteitsprijs
Wanneer de stroomprijs gunstig staat, wordt intensiever belicht. Bij hoge prijzen gaat de intensiteit omlaag. Meestal gebeurt het dimmen in de vroege ochtend tot de late voormiddag en opnieuw vanaf de latere namiddag.
We willen een goed beeld krijgen van hoeveel flexibiliteit haalbaar is zonder negatieve gevolgen voor de teelt,
vertelt Bert Deruyck.
Hoe reageren planten op sterke schommelingen?
Eerder praktijkonderzoek suggereerde dat te diep of te frequent dimmen tot plantstress kan leiden, met lagere productie als mogelijk gevolg. Vooral intensiteiten onder 80 tot 120 µmol worden daarbij als risicovol genoemd.
Om die effecten nauwkeuriger in kaart te brengen, worden in Agrotopia verschillende sensoren ingezet binnen het DigiKas-project. Ze registreren onder meer:
- chlorofylfluorescentie
- sapstroom
- stengeldiametervariaties
- bio-elektrische signalen
- bladtemperatuur
Uit de eerste metingen blijkt dat een langdurige ochtendlijke daling onder 100 µmol (langer dan één uur) een merkbare impact heeft op de plantactiviteit. De vruchtontwikkeling vertraagt, met tragere trosvorming en lagere vruchtgewichten.
Het doel is niet om zo veel mogelijk te dimmen, maar om te begrijpen waar de grens ligt,
licht Deruyck toe.
Op weg naar realtime ondersteuning
De komende maanden wordt onderzocht welke sensormetingen het meest informatief zijn om de plantstatus in realtime te bepalen. Die inzichten moeten uiteindelijk leiden tot een systeem dat automatisch aangeeft hoe diep, hoe vaak en hoe lang er veilig gedimd kan worden.
Zo kan flexibel belichten in de toekomst evolueren naar een strategie die energie bespaart én de continuïteit van de teelt waarborgt.
