Foliebekkens: functioneel waterbekken met kansen voor biodiversiteit rond het bekken
Steeds meer telers investeren in de aanleg van een foliebekken om hemelwater op te slaan. Zo’n bekken blijft in de eerste plaats een cruciale bron van kwalitatief nutswater voor het landbouwbedrijf. Maar welke ecologische waarde heeft een foliebekken eigenlijk? En wat kan je doen om die waarde te verhogen? Inagro zocht het voor je uit.
Twee jaar praktijkonderzoek op het terrein brengt waterkwaliteit en fauna in beeld
Gedurende twee jaar (2024–2025) onderzocht Inagro samen met een natuurstudiebureau de ecologische waarde van negen foliebekkens en één constructed wetland op de Inagro-site.
Zowel de waterkwaliteit als de aanwezige fauna werden systematisch opgevolgd. Daarbij ging aandacht naar ongewervelde waterdieren, amfibieën, vissen en vogels, evenals naar zoogdieren zoals vleermuizen.
Wat leeft er in en rond foliebekkens?
1. Basisfauna in het water
In alle foliebekkens werd een basisfauna aangetroffen, voornamelijk algemeen voorkomende watergebonden ongewervelden zoals bootsmannetjes, waterkevers, muggenlarven en poelslakken. Waterplanten werden vrijwel nergens waargenomen.
Dat wijst erop dat de ecologische waarde van foliebekkens zich niet onder het wateroppervlak bevindt.
2. Veel activiteit aan de randen
Op de folierand en in de directe omgeving werden wél heel wat soorten aangetroffen.
- Libellen en vlinders, vooral bij kruidenrijke graslanden en houtige elementen zoals struiken en bomen nabij het bekken.
- Amfibieën zoals kikkers en salamanders (maar zonder stabiele populaties)
3. Vogels en vleermuizen profiteren het meest
Vogels maken intensief gebruik van foliebekkens. Meeuwen, eenden, waterhoen, meerkoet en witte kwik gebruiken het open water om te drinken, rusten en foerageren. Voor hen volstaat open, rustig water — de waterkwaliteit is zelden een beperkende factor.
Ook zoogdieren zoals kat, vos, haas en steenmarter passeren regelmatig, meestal als toevallige passanten op hun vaste route.
Opvallend is de hoge activiteit van vleermuizen boven foliebekkens. Zij jagen er op vliegende insecten boven het water. Vooral bekkens in de nabijheid van bomenrijen of houtkanten worden intensief gebruikt, omdat vleermuizen zich oriënteren langs lijnvormige landschapselementen.
Waterkwaliteit: landbouwkundig interessant, ecologisch beperkt
Foliebekkens bevatten hoofdzakelijk zeer zacht regenwater. Dat is landbouwkundig interessant, maar ecologisch minder gunstig. Door het lage zuurstofgehalte, de beperkte nutriënten, de sterk schommelende pH en de geringe bufferende capaciteit ontstaat een milieu waarin maar weinig soorten goed gedijen. Ecologische ingrepen ín het water bieden dan ook weinig potentieel.
Wel belangrijk: dieren die in het bekken terechtkomen, moeten er veilig uit kunnen. Het gebruik van uitloopmatten is daarom sterk aanbevolen om ecologische valkuilen te vermijden.
De grootste winst? Investeer rond het bekken
De studie toont duidelijk aan: niet méér natuur ín het bekken, maar een rijker landschap rónd het bekken levert de meeste ecologische winst op.
Effectieve maatregelen:
- aanleg van een kruidenrijke graszone;
- aanplant van struiken of bomen (met beperkte bladval in het water);
- aanleg van een bijkomende poel waar ruimte beschikbaar is.
Zo kan een foliebekken functioneren als een waardevolle stapsteen voor biodiversiteit in vaak natuurarm agrarisch gebied.
Conclusie: functioneel én landschappelijk sterk
Foliebekkens blijven in de eerste plaats functionele waterbuffers voor het landbouwbedrijf. Door hun nutriënten- en ionarme water zijn ze ecologisch eenvoudige habitats die vooral door algemene soorten worden benut.
Wie biodiversiteit wil versterken, investeert best in de landschapskwaliteit rond het bekken. Combineer wateropslag met gerichte vergroening en verhoog zo de meerwaarde voor fauna, zonder in te boeten op landbouwkundige efficiëntie.
Lees het volledige rapport
