Laat je grond niet wegspoelen: zo maak je je bodem erosiebestendig
Erosie is een wereldwijd probleem, de moeite dus om even bij stil te staan op Wereldbodemdag. Regenbuien en afstromend water kunnen vruchtbare grond wegspoelen, met onder andere opbrengstverlies en slechtere waterkwaliteit tot gevolg. Tijd voor actie, want een gezonde bodem is de basis van een duurzame landbouw.
Symptoombestrijding: tijdelijke verlichting
Soms zijn snelle ingrepen nodig om schade te beperken:
- Grasstroken of grasgangen die de afstroom vertragen en sediment tegenhouden
- Aarden dammen met erosiepoel om water tijdelijk te sturen, te laten sedimenteren en geleidelijk te laten wegstromen
- Houthakseldammen die het water filteren en het sediment opvangen
Deze maatregelen werken als pleisters: ze beperken de gevolgen, maar pakken de oorzaak niet aan.
Inagro werkt samen met landbouwers om deze acties te realiseren via het Erosiebesluit. Bij de aanvraag en aanleg word je volledig ontzorgd en de werken worden kosteloos aangelegd. Er zijn ook ondersteuningsmogelijkheden via Ecoregelingen & VLIF-NPI.
Brongerichte maatregelen: bouwen aan een erosiebestendige bodem
Een duurzame aanpak begint bij de bron. Dat betekent investeren in een bodem die erosie kan weerstaan:
- Bodem bedekt houden: een levende plantmassa of bodembedekker voorkomt dat regen de grond rechtstreeks raakt. Ze voeden de bodem en het bodemleven en de wortels zorgen voor structuuropbouw.
- Organische koolstof verhogen: compost, stalmest of groenbemesters verbeteren de sponsfunctie van de bodem, waardoor er een betere infiltratie is van water.
- Drempels in ruggenteelt: kleine drempels breken de waterstroom, zorgen dat water meer tijd heeft om te infiltreren en houden grond op zijn plaats.
- Niet-kerende bodembewerking: organisch materiaal blijft bovenaan en regenwormgangen blijven intact, waardoor er een betere infiltratie is van water.
Op erosiegevoelige percelen zijn sommige bovenstaande acties zelfs verplicht.
Al deze acties verbeteren de bodemkwaliteit. Een goede bodem heeft een kruimelige structuur die zorgt voor een betere infiltratie en minder afspoeling.
Guillaume Provoost
Het bodemleven: klein van gestalte, groot van impact
Regenwormen: de zichtbare bondgenoten
Voor veel landbouwers is het bodemleven een abstract begrip. Maar regenwormen zijn tastbaar en zichtbaar. Hun gangen werken als natuurlijke drainagebuizen: water infiltreert sneller en de bodem blijft luchtig. Een rijk wormenbestand is dus een teken van een gezonde, erosiebestendige bodem.
Bacteriën en schimmels: kleine bodemverbeteraars
Een gezonde bodem bruist van activiteit. Miljarden bacteriën, schimmels en andere kleine bodemorganismen werken samen met regenwormen om een stabiele structuur te bouwen:
- Bacteriën produceren slijmstoffen die bodemdeeltjes samenkleven tot micro-aggregaten.
- Schimmels vormen draden (hyfen) die deze aggregaten verbinden tot grotere structuren.
Samen creëren ze micro- en macroporiën: kanalen voor water, lucht en wortels.
Bovendien draagt een divers bodemleven bij aan de nutriëntenkringloop en dus plantgezondheid. Het resultaat? Een kruimelige, stabiele bodem die erosie trotseert én de gewassen voedt en gezond houdt.
Gaby van Kemenade, adviseur bodem en bemesting
