Geen terugdraaiende teller meer: wat nu? Gevolgen en oplossingen op een rij
In 2025 krijgt elke landbouwer met zonnepanelen een digitale meter. De terugdraaiende teller verdwijnt en je kan voortaan een vergoeding krijgen voor de zonne-energie die je teruglevert aan het net. Wat betekent dat voor je energiefactuur? Hoe kun je je kosten onder controle houden? En wie komt in aanmerking voor de retroactieve investeringspremie? Een hoop vragen, Inagro staat klaar met antwoorden.
Geen terugdraaiende teller meer: wat verandert er?
Met de digitale meter meet Fluvius je afname en injectie elk kwartier afzonderlijk. Voorheen gaf je met de terugdraaiende teller slechts één keer per jaar je meterstand door, zonder onderscheid tussen de stroom die je van het net afnam en wat je terugleverde.
De terugdraaiende teller fungeerde als een virtuele batterij: de stroom die je overdag opwekte, kon je later hergebruiken zonder extra kosten. Dat voordeel verdwijnt nu, wat je energiefactuur zal verhogen (zie figuur rechts). Vanaf nu registreert Fluvius elk kwartier hoeveel stroom je afneemt en injecteert. Voor elke kWh die je van het net afneemt, betaal je. Voor elke kWh die je teruglevert, ontvang je een vergoeding.
Dankzij de gedetailleerdere verbruiksgegevens kun je naast een vast of variabel contract ook kiezen voor een dynamisch energiecontract. Door je verbruik slim af te stemmen op de stroomprijzen, kan dat een voordelige optie zijn.
-
Afname en injectie?
Afname = verbruik – zelfverbruik
Afname is de hoeveelheid elektriciteit die je van het net haalt. Dat gebeurt wanneer je op je bedrijf meer stroom verbruikt dan je zonnepanelen op dat moment opwekken.
Voorbeeld:
Je melktank, ventilatie of koeling draait op een bewolkte dag. Je zonnepanelen leveren dan niet genoeg stroom, dus neem je het tekort automatisch van het net. Die hoeveelheid noemen we afname. Je betaalt hiervoor de marktprijs per kWh, plus netkosten en heffingen.Injectie = productie – zelfverbruik
Injectie is de stroom die je zonnepanelen opwekken, maar die je op dat moment niet zelf nodig hebt. Die stroom wordt automatisch op het net gezet.
Voorbeeld:
Op een zonnige middag wekken je zonnepanelen volop energie op, terwijl je verbruik laag blijft omdat er weinig machines draaien. De overtollige stroom wordt teruggeleverd aan het net – dat heet injectie. Voor elke geïnjecteerde kWh ontvang je een vergoeding, maar die ligt doorgaans lager dan de prijs die je betaalt voor afname. -
Rekenvoorbeeld klassiek melkveebedrijf
Een klassieke melkveehouder met 80 koeien verbruikt jaarlijks zo’n 30.000 kWh elektriciteit. Hij heeft 13 kWp zonnepanelen (naar het zuiden), goed voor een jaarlijkse productie van 11.700 kWh.
Ongeveer 30% van die zonne-energie kan hij meteen zelf gebruiken. Dat betekent:
- Zelfverbruik: 3.510 kWh
- Afname van het net: 30.000 – 3.510 = 26.490 kWh
- Injectie op het net: 11.700 – 3.510 = 8.190 kWh
Met de oude terugdraaiende teller werd er geen onderscheid gemaakt tussen afname en injectie. De teller draaide gewoon terug, waardoor zijn nettoverbruik 18.300 kWh was (30.000 – 11.700).
De gemiddelde kost voor afname van het net is 25 cent per kWh en de gemiddelde vergoeding voor injectie in het net is 3 cent per kWh.
Je ziet in de tabel dat de jaarlijkse energiekosten in dit voorbeeld met €1800 stijgen na de installatie van de digitale meter.
Terugdraaiende teller Digitale meter Energiekosten afname (€/jaar) 4575 6622,5 Vergoeding injectie (€/jaar) 0 245,7 Opmerking: In deze vergelijking zijn gemiddelde prijzen gebruikt. In werkelijkheid hangen de afname- en injectietarieven af van je energiecontract, de gekozen tariefformule, het piekvermogen, het type aansluiting, je distributienetbeheerder, enzovoort.
Verandering netkosten
Met de komst van de digitale meter verandert ook de berekening van je netkosten:
- Het prosumententarief verdwijnt volledig.
- Het capaciteitstarief is niet langer een vast bedrag per jaar, maar hangt af van je piekvermogen. Hoe hoger je hoogste kwartierpiek in een maand, hoe meer je betaalt.
- De netkosten per kWh dalen licht, omdat een groter deel van de netkosten verschuift naar het capaciteitstarief.
In totaal zullen je netkosten meestal stijgen, maar hoeveel precies hangt af van je piekverbruik.
-
Rekenvoorbeeld klassiek melkveebedrijf
- Jaarlijkse afname terugdraaiende teller = 18300 kWh
- Jaarlijkse afname digitale meter = 26490 kWh
- Piekvermogen = 18,5 kW
- Vermogen zonnepanelen = 10 kVA
De figuur rechts laat zien dat de netkosten voor dit landbouwbedrijf met €225 stijgen na de installatie van de digitale meter.
Terugdraaiende teller Digitale meter Prosumententarief
(€/jaar/kVA zonnepanelen)688 0 Capaciteitstarief
(€/jaar of €/jaar/kW piekvermogen)142 1053 Overige netkosten
(€/kWh afname)1864 1866 Totaal
(€/jaar)2694 2919 Opmerking: De cijfers in deze berekeningen zijn gebaseerd op de nettarieven van 2025 voor landbouwbedrijven die zijn aangesloten op het laagspanningsnet van Fluvius West.
-
kW en kWh?
- Elektrisch verbruik wordt uitgedrukt in kilowattuur (kWh). Dat is de hoeveelheid energie die je over een bepaalde tijd gebruikt.
- Elektrisch vermogen wordt uitgedrukt in kilowatt (kW). Dat is de snelheid waarmee je op een bepaald moment energie verbruikt.
Om het verschil duidelijk te maken, kun je het vergelijken met water. Stel je een bad voor dat je vult met water:
- Het debiet van de kraan (hoeveel water er per seconde uitkomt) komt overeen met het vermogen (kW).
- De hoeveelheid water die uiteindelijk in het bad zit, komt overeen met het verbruik (kWh).
Hoe harder de kraan openstaat (meer vermogen), hoe sneller het bad volloopt (meer verbruik in korte tijd).
-
Wat is piekvermogen?
Wanneer je op korte tijd veel elektriciteit van het net vraagt (dus met een hoog vermogen), kan dat het elektriciteitsnet zwaar belasten. Om dat te vermijden, werd het capaciteitstarief ingevoerd. Hoe hoger je hoogste kwartierpiek in een maand, hoe meer je betaalt voor het capaciteitstarief.
Het piekvermogen of de maandpiek is het maximale vermogen (in kW) dat gedurende een kwartier werd verbruikt in de voorbije maand. Je betaalt elke maand een bedrag op basis van het gemiddelde piekvermogen van de laatste 12 maanden.
Het capaciteitstarief moedigt je aan om bewuster om te gaan met je piekverbruik — dat zijn momenten waarop je veel toestellen tegelijk gebruikt. Door je verbruik beter te spreiden, kun je dus besparen én help je het net stabiel te houden.
Tips en tricks
- Controleer of je recht hebt op de retroactieve investeringspremie.
Dit kan een financiële compensatie zijn bij de overstap naar een digitale meter. - Sluit een injectiecontract af bij je energieleverancier.
Zonder zo’n contract krijg je geen vergoeding voor de stroom die je op het net zet. - Volg je verbruik op via Mijn Fluvius.
Je ziet er je kwartierverbruik en piekvermogen. Dat helpt om je verbruiksprofiel beter te begrijpen en te optimaliseren. - Verhoog je zelfverbruik.
Gebruik zoveel mogelijk stroom op momenten dat de zon schijnt. - Let op je piekverbruik.
Door grote verbruikers niet tegelijk te gebruiken, hou je je piekvermogen laag en beperk je het capaciteitstarief. - Overweeg energieopslag.
Installeer systemen die zonne-energie opslaan voor later gebruik, zoals:- een batterij
- een elektrische boiler met warmteopslag
- een ijsbatterij voor koeling
- Plaats extra zonnepanelen indien nodig.
-
Retroactieve investeringspremie
De onderstaande tabel toont het bedrag van de premie voor jouw bedrijf. De hoogte ervan hangt af van het moment waarop de digitale meter wordt geplaatst (2025) en de datum waarop jouw zonnepanelen in gebruik zijn genomen.
Voorwaarden premie:
- Maximaal 10 kVA zonnepanelen
- Zonnepanelen werden aangemeld bij Fluvius ten laatste 1 oktober 2021.
- Premie aan te vragen maximaal 6 maanden na plaatsing digitale meter.
- De premie kan ten laatste op 31 december 2025 aangevraagd worden.
Meer uitleg?
-
Hoeveel zonnepanelen heb je nodig?
De vergoeding voor geïnjecteerde zonne-energie is gemiddeld maar 3 cent per kWh. Dat lijkt weinig, waardoor sommige landbouwers aarzelen om extra zonnepanelen te installeren. Toch is het belangrijk om voldoende panelen te hebben om zo veel mogelijk van je eigen verbruik zelf te dekken.
Waarom? Omdat je voor stroom die je van het net haalt ongeveer 25 cent per kWh betaalt. Hoe minder je afneemt van het net, hoe lager je energiefactuur. Het is dus financieel interessant om je zelfverbruik te maximaliseren.
Idealiter produceer je op jaarbasis ongeveer evenveel zonne-energie als je verbruikt.
- Bij een zuidgerichte installatie mag je rekenen op een opbrengst van 900 kWh per kWp per jaar.
- Bij een oost-west opstelling is dat gemiddeld 810 kWh per kWp per jaar, maar die spreidt de productie beter over de dag. Daardoor verhoogt je zelfconsumptie, wat voordelig is.
In het voorbeeld van de melkveehouder met een jaarlijks verbruik van 30.000 kWh zou een oost-west installatie van 37 kWp ideaal zijn.
Tips en tricks voor landbouwers met een dynamisch contract
Een dynamisch contract biedt kansen om te besparen, maar vraagt ook om een slimme aanpak. Met deze tips haal je er het maximum uit:
- Volg de marktprijzen op.
De stroomprijs fluctueert elk uur. Meestal is elektriciteit het duurst in de ochtend en avond, wanneer de vraag piekt. Overdag, bij zonnig weer, en ’s nachts, bij een laag verbruik, liggen de prijzen doorgaans het laagst. - Installeer een slimme batterij.
Installeer een batterij met intelligente sturing die automatisch oplaadt en ontlaadt op basis van de marktprijzen:- Opladen wanneer de prijs laag is.
- Ontladen wanneer de prijs hoog is en je veel verbruikt.
- Wanneer negatieve stroomprijzen worden aangekondigd, kun je je batterij zo instellen dat ze pas oplaadt tijdens die negatieve prijzen. Zo vermijd je dat je moet betalen om stroom op het net te zetten.
- Beperk injectie bij negatieve prijzen (PV curtailment).
Met slimme sturing op je omvormer kun je tijdelijk de productie van je zonnepanelen beperken wanneer de marktprijs negatief is. Zo vermijd je dat je moet betalen om stroom op het net te zetten.
-
Wat is een dynamisch contract?
Bij een vast contract blijft de stroomprijs altijd hetzelfde, ongeacht het moment van de dag of het seizoen. Bij een variabel contract verandert de prijs per maand of per kwartaal.
Maar bij een dynamisch contract verandert de stroomprijs elk uur. Dat betekent dat de prijs doorheen de dag sterk kan schommelen:
- Hoge prijzen zie je vaak in de ochtend en vooral ’s avonds, wanneer er veel verbruik is.
- Lage prijzen komen meestal voor rond de middag (veel zonneproductie) en ’s nachts (weinig verbruik).
Soms is er zelfs meer stroomproductie dan verbruik in België. Dan kunnen de prijzen negatief worden. In zo'n situatie moet je betalen om elektriciteit op het net te zetten, in plaats van ervoor vergoed te worden. Omgekeerd word je op die momenten juist betaald om stroom van het net af te nemen.
-
Wat is PV curtailment?
Wanneer de stroomprijzen negatief zijn en je batterij al vol zit, kan slimme sturing van je omvormer ervoor zorgen dat je zonnepanelen tijdelijk minder of geen stroom meer opwekken. Zo stem je de productie af op het verbruik van je landbouwbedrijf en vermijd je dat je moet betalen om stroom op het net te zetten.
Let op! Dit kan niet op alle (oude) omvormers. Houd ook rekening met de investerings- en abonnementskosten van slimme sturing. Zorg ervoor dat deze niet hoger uitvallen dan de besparing die je ermee realiseert.
Advies op maat van jouw landbouwbedrijf?
Wat mag je verwachten van ons advies?
- We komen bij je langs op je bedrijf en bekijken samen de mogelijkheden.
- We maken concrete berekeningen over de juiste grootte, plaatsing én terugverdientijd van o.a. zonnepanelen, batterij, windmolen, pocketvergister…
- Je krijgt duidelijk advies over aansluiting, subsidies en wetgeving – op maat van jouw bedrijf.
- We stellen een verslag op waarmee je meteen naar een installateur kan stappen.
- We bekijken ook je huidige energiecontract en evalueren offertes die je al ontving.
Wat kost het?
Dankzij steun via het Landbouwloket betaal je maar €465 excl. btw (de werkelijke waarde is €1.550 excl. btw).
