Biofilm: gevaarlijk onzichtbaar!
We kunnen het niet genoeg herhalen: voldoende drinkwater van een goede kwaliteit is belangrijk in de veehouderij. Ondanks alle inspanningen die je doet, is het niet altijd eenvoudig om de dieren van goed drinkwater te voorzien. Eén van de oorzaken die op veel bedrijven verantwoordelijk is voor een afwijkende waterkwaliteit is de aanwezigheid van biofilm in de drinkwaterleidingen. Maar wat is dat nu, die biofilm? Is het een probleem op mijn bedrijf? Belangrijker nog: wat kan ik doen om het probleem te voorkomen? In het VLAIO LA-project “BiofilmPrevent: Biofilmvorming in drinkwatersystemen van varkens en pluimvee” gaan we voor jou op zoek naar antwoorden en oplossingen.
Biofilm, wat is dat?
In onze provincie maken heel wat veehouders gebruik van alternatieve waterbronnen. Door beperkingen op het gebruik van diep grondwater worden alternatieven gebruikt als drinkwater, zoals:
- hemelwater,
- ondiep grondwater,
- oppervlaktewater
- of water uit een open put.
Omdat de kwaliteit van deze alternatieve waterbronnen niet altijd volstaat, is een investering in een waterbehandelingsinstallatie vaak onvermijdelijk. Maar ondanks die waterbehandelingsinstallaties stellen we vaak vast dat het water ter hoogte van de dieren van een minder goede kwaliteit is dan aan de bron of vlak na de waterbehandeling. Dat is meestal te verklaren door de aanwezigheid van vervuiling in de drinkwaterleidingen tussen de waterbron en de drinkplaats van de dieren. Afhankelijk van de gebruikte waterbron kan een dergelijke vervuiling zich heel snel ontwikkelen of bouwt de vuile laag aan de binnenkant van de leiding zich traag maar hardnekkig op.
Die laag - ook biofilm genoemd - zorgt ervoor dat de kwaliteit ter hoogte van de drinkplaatsen toch ondermaats blijft, ondanks alle inspanningen. Bijkomend zal een aanwezige biofilm ervoor zorgen dat de waterbehandeling zijn doel deels of soms zelfs volledig mist. Zo levert de vaak dure investering toch niet het gewenste resultaat op.
Is het een probleem op mijn bedrijf?
Biofilm wordt vaak over het hoofd gezien omdat het aan de binnenkant van de drinkwaterleidingen zit. Bij controle van de waterkwaliteit wordt meestal een waterstaal genomen aan de bron of vlak na de waterbehandelingsinstallaties en niet ter hoogte van de dieren. Daardoor is het probleem niet altijd zichtbaar.
Hoe kan je het dan wel zien?
De duidelijkste manier is om in de leidingen zelf te kijken. Als je een herstelling moet uitvoeren aan de waterleidingen ergens in de stal, dan is het zeker altijd de moeite om eens te kijken wat er allemaal aan de binnenkant van de leidingen zit. Soms zie je onmiddellijk dat de leidingen vernauwd zijn door vuil aan de binnenkant. Wrijf eens met je vinger of een stuk keukenpapier over de binnenkant van de leidingen, en je zal ook dan merken dat er vaak heel wat smurrie aanwezig is.
Moet je nu echt je leidingen losmaken om biofilm te kunnen detecteren?
Je kan het ook opsporen via waterstaalname:
- Neem één waterstaal aan de bron of vlak na de waterbehandelingsinstallatie als je die hebt en
- neem een tweede waterstaal ter hoogte van de dieren.
Als je op beide waterstalen een bacteriologische analyse laat uitvoeren en de resultaten met elkaar vergelijkt, dan kan je vaak al vaststellen of er biofilm aanwezig is.
Zie je een duidelijke toename van verschillende bacteriologische parameters als je de resultaten van de bron vergelijkt met die ter hoogte van de dieren? Dan is dat een indicatie dat er biofilm aanwezig is in de drinkwaterrleidingen.
Wat kan ik doen om het probleem te verhelpen?
Afhankelijk hoe hardnekkig de biofilm is, kan de oplossing verschillen. Als er maar beperkte problemen zijn, dan kan het volstaan om de waterleidingen op regelmatige tijdstippen te spoelen, eventueel met een gepast behandelingsproduct voor de reiniging van drinkwaterleidingen.
Is het probleem hardnekkiger?
Dan is het misschien toch nodig om een waterbehandeling op te starten of de bestaande behandeling bij te sturen. Daarbij wordt continu ontsmetting toegevoegd aan het water. Zo voorkom je de vorming van biofilm in de leidingen en behandel je het water.
Een waterbehandeling opstarten
Om problemen te voorkomen als je een waterbehandeling opstart, is het belangrijk dat de leidingen eerst gespoeld worden om zoveel mogelijk biofilm te verwijderen. Zo kan je een vlotte waterbehandeling garanderen, waarbij de biofilm niet in het drinkwater van je dieren terechtkomt.
Biofilm: gevaarlijk onzichtbaar!
BiofilmPrevent is een VLAIO LA-traject gefinancierd met middelen uit de herstel- en veerkrachtfaciliteit van de Europese Unie en wordt mede mogelijk gemaakt door de cofinanciering van Aguabel, Alguma, Bivit, Boehringer-Ingelheim, Boerenbond, Cid Lines, Eastman, GreenX, Gullimex, Harsonic, HQ-Line, Huvepharma, Impextraco, Konax, LED Techno, Leievoeders-Cibus, Mervar, Nutrivet, ProAgro, Realco, Schippers Europe, Vetshops, Voeders Ostyn en Voeders Seurynck.
