Koolstofboeren, iets voor de Vlaamse boer?
De hele wereld is op zoek naar nieuwe manieren om koolstof te binden - en zo klimaatopwarming tegen te gaan - maar vergeet daarbij vaak de kracht van lokale landbouwbodems. Carbon Farming of koolstofbewuste landbouw bevordert een manier van landbouw om koolstof te binden in landbouwbodems en tegelijk de bodemkwaliteit te verbeteren. In het magazine FERM, dat eind januari verscheen, gingen we dieper in op het waarom, wat en hoe.
Atmosfeer
De hoeveelheid koolstof in de atmosfeer neemt jaarlijks met 4,3 miljard ton toe. Een jaarlijkse stijging van de hoeveelheid koolstof in de bodem met 0,4% kan de toename van CO2 in de atmosfeer een halt toeroepen. In de aanpak van de opwarming van de aarde lag de focus tot nu toe voornamelijk op de bescherming en het herstel van wouden en bossen. Maar extra aandacht voor mogelijkheden in de landbouwsector kan haar nut bewijzen.
Bodem
Meer koolstof in de bodem is ook goed voor de landbouwer. Het levert:
- een betere bodemvruchtbaarheid,
- weerbare gewassen,
- meer biodiversiteit,
- minder erosie,
- een verhoogd waterhoudend vermogen en
- een betere opname van nutriënten door de plant op.
Door koolstof in de bodem op te slaan, kan de landbouwsector zich ook beter wapenen tegen extreme weersomstandigheden en de impact van klimaatwijzigingen.
Op basis van wetenschappelijke onderzoeken in Europa schuiven we een set aan boven- en ondergrondse landbouwtechnieken naar voren waarmee jij CO2 uit de atmosfeer vastlegt in de bodem.
Evelien Lambrecht
Inagro
Welke technieken kan je toepassen?
Enkele voorbeelden van technieken die relevant zijn voor Vlaanderen zijn:
- groenbedekkers maximaal inzetten,
- grasland behouden en beheren,
- gras onderzaaien bij mais.
“Die technieken laten de natuur toe haar werk te doen om een stabiele bodem op te bouwen. Ze vergroten ook de activiteit van het bodemleven waardoor er meer koolstof bindt in de bodem”, gaat Evelien Lambrecht verder. Naast opbouw van extra koolstof in de bodem bestaan er ook technieken die de natuurlijke afbraak van koolstof afremmen. De meest voor de hand liggende technieken zijn gereduceerde en niet-kerende bodembewerkingen.
“Carbonfarmingtechnieken laten de natuur toe haar werk te doen om een stabiele bodem op te bouwen.”
Verdienmodellen?
Een duidelijke return on investment is noodzakelijk opdat landbouwers en andere belanghebbenden aan de slag gaan met carbon farming. Europese onderzoekers voerden een uitgebreide literatuurstudie uit in binnen- en buitenland over bestaande verdienmodellen. In de studie, die als inspiratie kan dienen, werden vier categorieën geïdentificeerd, met initiatiefnemers uit vier verschillende domeinen.
- Partners uit de agrofoodketen, bijvoorbeeld de afnemer van melk die een iets hogere prijs betaalt aan producenten die koolstof opslaan in hun bodem.
- De landbouwer zelf, die bijvoorbeeld via korteketenafzet een hogere verkoopprijs realiseert dankzij zijn duurzame teeltwijze.
- Organisaties buiten de agrofoodketen, bijvoorbeeld een bedrijf dat zijn uitstoot compenseert via samenwerking met lokale landbouwers.
- Een (lokale) overheid, die bijvoorbeeld vergoedingen toekent of koolstofcertificaten uitgeeft.
Uitwerking in Vlaanderen
Inagro ondersteunt de uitwerking van verschillende pistes door voorbeeldprojecten op te zetten in Vlaanderen. “Daaruit kunnen we leren en groeien naar grootschaligere initiatieven”, klinkt het. Eén van voorbeeldprojecten situeert zich in de gemeente Beernem. Daar werken de gemeente en tien lokale landbouwers die koolstofopslagtechnieken toepassen samen om de klimaatdoelstellingen van de gemeente te behalen. Inagro en Boerennatuur Vlaanderen ondersteunen de landbouwers en gaan na of de gemeente de CO2-uitstoot van het gemeentelijke wagenpark kan compenseren.
Dit nieuwsbericht kadert in het Interreg-project 'Carbon Farming'.
