Organische bemesting: (organische)stof tot nadenken voor elke landbouwer
Aan Brecht Catteeuw van Inagro hoef je maar één vraag over bodem te stellen en hij gaat meteen van start. In dit interview legt hij uit waarom organische bemesting zo’n verschil maakt op het veld en hoe je er zelf voordeel uit haalt.
Waarom zou een landbouwer kiezen voor organische bemesting?
Het eerste voordeel? Je bespaart op kunstmest. Maar het grootste voordeel zit in de aanvoer van organisch materiaal. Veel Vlaamse percelen gaan er jaar na jaar op achteruit als we naar het koolstofgehalte kijken. Dat komt omdat we meer organisch materiaal afbreken dan we terug toevoegen. De bodem raakt uitgeput.
Wat merk je aan een perceel met een laag koolstofgehalte?
In een droge zomer kreeg ik de kans om mee te varen in een luchtballon. Van daarboven zag ik meteen hoe groot de verschillen tussen percelen waren. Twee maisvelden naast elkaar: het ene frisgroen, het andere verdord met opgerolde bladeren. Het ene perceel had duidelijk meer last van de droogte dan het andere. Dat verschil zit vaak in het koolstofgehalte. Een bodem met voldoende organische stof houdt meer water vast en blijft langer productief.
Maar er is meer. Gronden met veel organisch materiaal bewerk je vlotter. Ze leveren ook meer nutriënten. Met de verlaagde bemestingsnormen maak je op zulke percelen nog altijd een sterke opbrengst. En vooral: je voedt je bodemleven.
Je spreekt vaak over ‘bodemleven’. Waarom is dat zo belangrijk?
Bodemleven is voor mij de sleutel tot een succesvolle landbouwpraktijk. Als het bodemleven in orde is, krijg je daar tal van voordelen voor terug. Regenwormen zijn een grote win-win. Ze helpen bij het verteren van organisch materiaal en zorgen tegelijk voor een natuurlijke drainage. Wat we niet zien, is hoe het bodemleven samenwerkt met onze gewassen en zo bijdraagt aan hun groei en gezondheid. Een levende bodem is weerbaarder en veel beter bewerkbaar.
Kan je in de huidige Mestwetgeving nog wel werken aan koolstofopbouw?
Daar wil ik volmondig ‘ja’ op zeggen. Veel landbouwers denken dat het niet kan, maar er is wél ruimte. Je kan sturen met je teeltrotatie. Wintergranen of korrelmais brengen veel koolstof aan. Ook je keuze van groenbedekker helpt.
Daarnaast kies je best slim in organische mest. Stalmest brengt meer organisch materiaal aan dan drijfmest, al zijn de hoeveelheden beperkt. Daarom is compost een sterke optie. Compost bevat ook stikstof en fosfor, maar het gebruik ervan wordt binnen de Mestwetgeving juist aangemoedigd.
Hoe stimuleert de Mestwetgeving het gebruik van compost?
Het financieel plaatje speelt hier een rol. Door effluent terug te nemen, daalt de verwerkingskost flink. Compost aanvoeren kost geld, en als je alleen naar de korte termijn kijkt, lijkt dat minder interessant. Daar wringt vaak het schoentje.
De voordelen van een hoger koolstofgehalte in de bodem zie je pas na verloop van tijd en zijn moeilijk te begroten. Het is een investering in de toekomst.
Brecht Catteeuw
Zijn er grote verschillen tussen soorten compost?
Zeker. De beste compost is die van op het bedrijf zelf: boerderijcompost. Maar ook commerciële compost kan goed zijn, al zijn er grote verschillen. Koop altijd VLACO-gekeurde compost. Dan weet je dat het composteringsproces volgens de regels van de kunst verliep en dat onkruidzaden afgedood zijn.
Check ook altijd de kwaliteit. Een hoop die te warm is, is nog niet klaar. Compost mag ook niet stinken, want dat wijst op rotting.
We onderscheiden twee grote types: groencompost en GFT-compost. Beide kunnen goed zijn, maar wij verkiezen groencompost. Die bevat meer stabiel organisch materiaal en minder nutriënten.
Wat maakt boerderijcompost zo interessant?
Je maakt ze zelf, met je eigen reststromen. Veel landbouwers hebben groenteafval of ander plantaardig materiaal. Door dat te composteren maak je van afval een hoogwaardige bodemverbeteraar. Dat is het mooie aan boerderijcompostering.
Kan elke landbouwer zelf compost maken?
In principe wel, op voorwaarde dat je er tijd voor vrijmaakt. In de beginfase moet je regelmatig keren. Zonder compostkeerder lukt dat bijna niet. Daarnaast heb je voldoende ‘bruin’ materiaal nodig zoals houtsnippers.
Het is niet moeilijk, maar wat begeleiding helpt. Net daarom ondersteunt Inagro landbouwers via het demoproject JoWoBo bij het opstarten van boerderijcompostering. Wie vooral wil zien hoe het werkt, kan begin volgend jaar een demomoment bijwonen bij een boer die al enkele jaren zelf compost maakt. Zo krijg je zowel het technische verhaal als de praktische ervaring van een landbouwer mee.
Meer info over JoWoBo - Johnson Su
Heb je tot slot nog een tip?
Laat geen gebruiksruimte liggen. Bereken voor het jaareinde je bedrijfsbalans. Zit er nog ruimte in? Vul ze dan op met compost. VLACO-gecertificeerde compost en boerderijcompost mag je het hele jaar op de kopakker opslaan. Vanaf 16 januari mag je opnieuw uitrijden zodra de omstandigheden het toelaten.
Meer weten over Johnson-Su?
