Hoe draag ik zorg voor de boerenzwaluwen op mijn bedrijf?
Zwaluwen zijn een trouwe bondgenoot als vliegen- en muggenvanger op je landbouwbedrijf. Wanneer er jongen zijn, kan één boerenzwaluw tot wel 10.000 insecten per dag vangen. Met enkele kleine inspanningen kan je ze ieder voorjaar welkom heten en daar soms zelfs financiële steun voor krijgen.
Boerenzwaluwen: lange reizigers met vaste gewoonten
Elk voorjaar kondigt de terugkeer van de zwaluwen uit het zuiden de lente aan. Wat vaak vergeten wordt: deze kleine vogels hebben er dan al een indrukwekkende reis opzitten. Ze overwinteren ten zuiden van de Sahara en steken die woestijn twee keer per jaar over om te broeden op hun vaste plek in Vlaanderen.
Slechts een deel van de zwaluwen overleeft deze tocht. Dat jouw landbouwbedrijf jaar na jaar hun thuishaven is, mag je dus gerust als een compliment beschouwen. Het betekent dat ze er voedsel, rust en veiligheid vinden.
Wat kan je doen om de zwaluwen op jouw bedrijf te helpen?
1. Zorg voor vrije toegang tot stal of schuur
Boerenzwaluwen maken hun nesten uitsluitend binnenshuis, meestal in stallen of schuren. Vlotte in- en uitvlieg is dus cruciaal.
- Bij open stallen is dat vanzelfsprekend
- Bij gesloten stallen kan een opening van 30cm × 30cm volstaan. Voorzie die opening bij voorkeur van eind maart tot september.
Let op: bij varkensbedrijven geldt strikte regelgeving rond bioveiligheid. Daar is openstelling vaak niet toegestaan (zie verder).
2. Voorzie rust- en zitplaatsen
Een kabel, draad of zitstok in de buurt van de stal is ideaal als tijdelijke rustplaats. Vooral jonge zwaluwen zitten er graag samen te ‘kwebbelen’ tussen hun vluchten door.
3. Help bij de nestbouw
Een zwaluwnest bestaat vooral uit modder. Een modderpoel aanleggen in de buurt van een plaats waar nesten mogen komen, kan helpen. Stapsgewijs kleven de zwaluwen dan modder aan een ruwe (voor goede hechting) muur of het plafond.
Als vertrekpunt voor hun nest gebruiken ze vaak aanhechtingspunten: een latje, richel, draad, nagel, lamp,… In nieuwere stallen, waar weinig oneffenheden zijn, is dit extra belangrijk.
Het ophangen van kunstnesten in je stal is een doeltreffende manier om boerenzwaluwen uit te buurt naar jouw bedrijf te lokken en hen extra broedgelegenheid te bieden. Praktische tips bij het ophangen van kunstnesten:
- Hang altijd minstens twee kunstnesten (ze broeden graag in kleine kolonies).
- Plaats ze op een hoge, donkere plek, uit de tocht.
Tip tegen overlast door uitwerpselen:
Beperk uitwerpselen door onder het nest een houten mestplankje te hangen. Plaats dit voldoende laag zodat de in- en uitvliegroute vrij blijft.
In West-Vlaanderen zijn er heel wat gemeentes en steden die de zwaluwen een hart onder de vleugels willen steken. Zijn er zwaluwen op jouw bedrijf? Informeer dan zeker eens bij de milieudienst van je gemeente of stad. Het bedrag van de subsidie is afhankelijk van het aantal nesten.
Ruben Mistiaen
Adviseur agromilieu
Aandachtspunt: bioveiligheid
Bij varkensstallen primeert de wetgeving rond de bioveiligheid en mogen er dus in principe geen nesten voorkomen. Zijn er toch bewoonde nesten aanwezig, dan zijn extra maatregelen nodig om gezondheidsrisico’s te beperken en bioveiligheid te garanderen.
De gemeentelijke subsidies promoten dat je je runderstallen laat openstaan zodat boerenzwaluwen binnen kunnen, maar voor varkensstallen wordt de toegang voor de zwaluwen om sanitaire redenen best verhinderd.
Meer info?
