Aan de slag met agro-ecologie

Agro-ecologie wordt binnen het Interreg-project Transae gedefinieerd als een vorm van landbouw die economisch slagvaardig is met eerbied voor mens en milieu. Hierbij baseert men zich o.a. op de principes van de ecologische landbouw. De visie op agro-ecologie is zowel technisch, als maatschappelijk van aard. We kijken telkens naar verschillende disciplines en niveaus (het landbouwbedrijf, de regio, de planeet). Hierdoor is het moeilijk om te komen tot één enkele volledige definitie.

We opteren daarom voor verschillende kernwoorden:

• onafhankelijkheid,
• samenhang,
• veerkracht,
• systeemdenken.

Alsook een ecologische productie die rekening houdt met de stromen en de biomassa, die werkt met de biodiversiteit en die de fotosynthese optimaliseert. 

Onder begeleiding van een bodemexpert van Inagro, gingen een paar jaar geleden acht (voornamelijk West-Vlaamse) boeren de uitdaging aan om te starten met agro-ecologie. Deze groep is samengesteld uit boeren met een verschillende bedrijfstak: van akkerbouw, groententeelt tot boomkwekerij, zowel gangbaar als biologisch, al dan niet met een dierlijke tak. Het is vooral de kruisbestuiving onderling die het net een interessante mix maakt om op agro-ecologie in te gaan, en dit toe te passen op hun bedrijf! Ze leren van elkaar, en dit is net wat de formule van groepsbenadering zo interessant maakt.

Agro-ecologie is een systeembenadering, waardoor het niet stopt bij de niet-kerende grondbewerkingen. Door de bodem minder te bewerken, wordt het bodemleven minder verstoord. We streven een natuurlijke activiteit van het bodemleven na. Door maximaal groenbedekkers in te zaaien, wordt gestreefd naar een 100% bedekking van de bodem tijdens het jaar. Dit houdt ook in dat de impact van bodemvreemde stoffen gereduceerd moet worden, zoals reductie van de toepassingen van klassieke kunstmeststoffen en gewasbeschermingsmiddelen.

Ook de aanwezigheid van bloemenstroken, heggen en hagen stimuleren we hiermee de habitats voor natuurlijke vijanden om plaagbeheersing in de gewassen te realiseren. Via deze agro-ecologische aanpak wordt meer gerekend op de natuurlijke weerbaarheid van de bodem.

Op de gemengde bedrijven wordt meer aandacht besteed aan voedselautonomie om onder andere de import van buitenlandse soja te beperken. Teelten als luzerne, grasklaver, bonen in mais … worden geïntegreerd in de bedrijfsvoering. Eigenlijk wordt agro-ecologie op diverse niveaus op een landbouwbedrijf tegelijk toegepast. En als bedrijf moet je hier ook in groeien, want het zijn praktijken die je je eigen moet kunnen maken. Bovendien zal dit ook het imago van de sector versterken en de band met de maatschappij verder aansterken.

Het is een overtuiging dat onze bodems de basis vormen voor een landbouw met toekomst, als we er maar met de nodige zorg mee omspringen

Met vallen en opstaan leren we het, maar het is vooral de bedoeling om weinig te vallen. De flinterdunne (economische) marges die we momenteel kennen voor onze landbouwproducten staan het ook niet toe. 

Agro-ecologie kan een puzzelstukje vormen om veerkrachtigere bodems te creëren als antwoord voor een klimaatbestendige landbouw voor de toekomst en onze inkomens veilig te stellen. Dat onze Vlaamse landbouwbedrijven maximaal autonoom moet kunnen bestaan, wordt steevast bevestigd door de jongste crisissen en uitdagingen die we meemaakten, bv. afhankelijkheid van (dure) kunstmeststoffen, soja, ….