Rendabele hennepketen vraagt meer dan alleen teelt: lessen uit Frankrijk
Hennep zit in de lift in Vlaanderen, maar een rendabele teelt vraagt meer dan alleen een goed gewas. Tijdens een studiereis naar Frankrijk binnen het HEMP-Match-project werd duidelijk wat nodig is om de keten écht te laten werken: samenwerking, verwerking en afzet moeten op elkaar afgestemd zijn.
Hennep heeft potentieel, maar de keten hinkt achterop
Hoewel toepassingen in textiel, bouw en industrie zich ontwikkelen, gebeurt dat in Vlaanderen vaak los van elkaar. Net die verbinding tussen schakels bepaalt of hennep economisch interessant wordt.
In Frankrijk is die keten al verder uitgebouwd. Daarom trok een groep landbouwers, onderzoekers en bedrijven naar daar om praktijkinzichten op te doen rond valorisatie en samenwerking.
Korte vezels of klodden: geen restproduct maar een grondstof
Bij Jos Vanneste, een Belgisch bedrijf, werd meteen duidelijk dat korte hennepvezels geen restproduct zijn, maar een volwaardige grondstof. De korte vezels kunnen mechanisch verfijnd worden (cottoniseren) waardoor ze toepassingen vinden in onder meer textiel, papier en de auto-industrie.
In tegenstelling tot de vlasklodden is het verwerken van de korte hennepvezels op vandaag technisch uitdagender, omdat de vezels grover zijn en dus extra verwerkingsstappen vragen. Tegelijk heeft hennep unieke eigenschappen. Zo ligt het absorptievermogen van hennep veel hoger dan van vlas, wat interessante kansen biedt in bijvoorbeeld bouwmaterialen en nonwovens.
Foto absorptievermogen: links hennep, rechts vlas
Verwerking bepaalt mee het succes
FRD-CODEM toont hoe cruciaal de link tussen landbouw en industrie is. In hun pilootinstallaties wordt gewerkt aan verwerking en karakterisering van natuurlijke vezels en scheven om de meest geschikte toepassingen te vinden.
Een belangrijke uitdaging is de variabiliteit van natuurlijke vezels per seizoen. In tegenstelling tot synthetische grondstoffen zijn natuurlijke vezels minder uniform, wat extra aandacht vraagt bij kwaliteitscontrole en processen zoals roten.
Bij FRD-CODEM maakten we ook kennis met het groeiend aantal toepassingen, van klassieke bouwmaterialen tot meer uitdagende toepassingen zoals cosmetica.
Opschaling vraagt samenwerking en volume
Bij Gatichanvre kregen we inzicht in de realiteit van de industriële verwerking van zowel hennepstro als hennepzaad. Na een heropstart met nieuwe investeringen verwerkt het bedrijf hennepstro tot verschillende fracties, elk met hun eigen toepassing in de bouwsector en het groenonderhoud. Niet alleen hennepstro wordt er verwerkt, maar ook biologisch en gangbaar hennepzaad wordt er gedroogd zodat verwerking in onder andere voedingsproducten mogelijk wordt.
Het bedrijf maakt duidelijk dat de valorisatie van de volledige plant cruciaal is om een rendabele keten te creëren. Slechts een deel van de opbrengst bestaat uit hoogwaardige vezels. De valorisatie van nevenstromen zoals scheven en zaden is dus essentieel voor de economische haalbaarheid.
Schaalgrootte, samenwerking en nabijheid van landbouwers blijken cruciaal om de keten rendabel te maken.
Terre de Lin: een referentie in de vlassector
We bezochten ook Terre de Lin, een van de grootste vlascoöperaties ter wereld. Hier zagen we hoe een goed georganiseerde vlasketen eruitziet, met sterke afstemming tussen teelt, verwerking en afzet.
De verschillen tussen de verwerking van vlas en hennep op de vlaszwingellijn werd verduidelijkt: waar vlas kan bouwen op jarenlange optimalisatie en sterk veredelde rassen, zit textielhennep nog in de ontwikkelingsfase. Dat vertaalt zich vandaag in:
- meer variatie in kwaliteit;
- de nood aan betere vezelrassen;
- en aangepaste verwerking.
De vergelijking maakt duidelijk waar nog stappen nodig zijn in Vlaanderen.
Wat nemen we mee naar Vlaanderen?
De rode draad doorheen de reis was duidelijk: hennep heeft veel potentieel, maar zonder samenwerking en investeringen uit de industrie blijft de valorisatie van het gewas tot rendabele producten moeilijk te realiseren. De keten is nog volop in ontwikkeling en kwaliteit en consistentie blijven belangrijke aandachtspunten. Tegelijk ligt de sleutel in het slim benutten van alle fracties van de plant.
Wat Frankrijk vooral toont, is dat een sterke en rendabele keten tijd vraagt, maar wel mogelijk is wanneer er structureel wordt samengewerkt met alle stakeholders uit de keten, zodat vraag en aanbod gematcht kunnen worden.
Meer weten?
