Mulch verkennen en verdiepen in biologische en gangbare teelten
De biologische afdeling van Inagro verkent sinds een tweetal jaar de toepassing van meerjarige (niet-levende) mulch in groenten. We vergeleken al verschillende laagdiktes van bv. grasklaver of compost bij knolvenkel en konden verschillende voor- en nadelen van verschillende types vaststellen. Dit jaar onderzoeken we dit verder en via een nieuw project ‘Soilstruct’ onderzoeken we ook de impact en haalbaarheid van mulch als adaptatiemechanisme tegen extreme weersomstandigheden in zowel biologische als gangbare teelt. Via een enquête willen we te weten komen wat nu al in Vlaanderen in de praktijk toegepast wordt en wat de ervaringen zijn.
Voor- en nadelen van mulch
De potentiële voordelen van organische mulch zijn van uiteenlopende aard. Zo kan mulch de verdamping van bodemvocht tegengaan waardoor er meer beschikbaar blijft voor de teelt en kan de mulch ook onkruid onderdrukken. Door te mulchen voeg je vrij veel organische materiaal toe, wat na vertering het organische stofgehalte in de bodem en zo de bodemvruchtbaarheid op (middellange) termijn kan verbeteren. De praktijkkennis in Vlaanderen is momenteel echter nog beperkt.
Eénjarige proef
Daarom werd in 2020 beslist om voor het eerst te mulchen op het biologisch proefbedrijf van Inagro (zandleembodem, niet-kerend teeltsysteem). We legden een éénjarige proef aan met grasklaver (5 en 8 cm dik), compost (2 en 4 cm) en houtsnippers (5 en 8 cm).
Al deze mulchtypes konden toen de droogtestress voor venkel beperken, maar in onvoldoende mate om een optimale oogst te waarborgen. Bij gebrek aan regen, blijft irrigatie nodig. Enkel met grasklaver en houtsnippers werd ook onkruidgroei onderdrukt (beide laagdiktes), maar de houtsnippermulch zorgde tegelijk voor een lagere stikstofbeschikbaarheid voor de groenbedekker en de volgteelt.
Meerjarige proef
Vanaf 2021 hebben we een meerjarige proef op een ander perceel. Aan de opzet voegden we ook stro (10 cm dik), compostsnippers (7 cm) en champost (4 cm) toe. Zowel in 2021 en 2022 was de teelt knolvenkel. Enkel in 2021 werd bemest. In 2022 werden alle mulchlagen terug aangevuld tot de gewenste dikte.
Het contrast in weersomstandigheden tussen beide jaren kon niet groter zijn. Het teeltseizoen en zomer van 2022 was uitzonderlijk droog, terwijl 2021 gekenmerkt werd door regelmatige en overvloedige neerslag. Door de grote afwisseling van natte en droge omstandigheden zagen we dat de mulchmaterialen, zoals verwacht sneller verteerden en het vermogen om vocht vast te houden irrelevant werd. De opbrengst met mulch was ook nooit significant groter dan zonder in 2021.
In een lange droge periode zoals tijdens de zomer van 2022, blijkt wel de meerwaarde van mulch voor vochtretentie. Zowel met compost (beide laagdiktes), compostsnippers, champost en houtsnippers was de marktbare opbrengst en het stukgewicht groter dan bij een onbedekte bodem (geen irrigatie). De beste kwaliteit werd met snippers (hout of compost) gehaald. Met bodemvochtsensoren werden echter geen duidelijke verschillen gemeten onderling en t.o.v. de referentie, mogelijk door een foute kalibratie.
Na twee jaar blijkt de balans wel negatief voor stromulch. Met stro bleef de gewasontwikkeling telkens achter en was de opbrengst lager. Enerzijds heeft stro een hoge koolstof/stikstof (C/N) verhouding waardoor stikstof in de bodem immobiel wordt en er minder beschikbaar is voor de plant, maar anderzijds bevatte het stro nog veel zaden waardoor er veel graanopslag en dus concurrentie was. Iets waar bij het gebruik van grasklaver ook dient voor opgelet te worden! Verder waren de verschillende mulches tot nu toe verder eerder evenwaardig wat betreft onkruidonderdrukking.
Enquête in kader van het Soilstruct project
In 2023 gaan we verder met de meerjarige proef in een teelt van witte kool. In het nieuw project ‘Soilstruct’ onderzoeken we de impact en haalbaarheid van mulch als adaptatiemechanisme tegen extreme weersomstandigheden. Het onderzoek zal zowel in de biologische en als in gangbare teelt gebeuren. We voeren het project uit in samenwerking met UGent en ILVO. Het ILVO start ook zelf een proef op één van haar biologische akkers met grasklaver maaisel als mulch in aardappel.
Om deze proeven en de sector te ondersteunen, willen we via een enquête in kaart brengen wat nu al in Vlaanderen in de praktijk toegepast wordt en wat de ervaringen zijn.
Heb je ervaring of ben je van plan te starten met mulch?
De projecten ‘Soilstruct’ en ‘Slimme combinatie van teeltkeuze en technologie voor een rendabele klimaatrobuuste land- en tuinbouw’ kaderen in het Relanceplan ‘Vlaamse Veerkracht’ en de ‘Blue Deal’ en worden gefinancierd door het Departement Landbouw en Visserij van de Vlaamse overheid.