Onder een stralende avondzon vond op 27 juni de jaarlijkse voorjaarsbiovelddag plaats op het proefbedrijf biologische landbouw van Inagro. De onderzoekers van de afdeling biologische landbouw gaven een overzicht van de veldproeven tijdens een rondgang. Daarna volgde een machinedemo met de Ovlac Ekoploeg, de snijwals en cultivator van Treffler. De ruim 80 geïnteresseerden sloten de avond af met een netwerkmoment met een biobiertje van Joris Cambie.    

Biovelddag inspireert ruim publiek

Wat zal je lezen in dit nieuwsbericht?
In dit nieuwsbericht brengen we uitgebreid verslag uit van de Biovelddag op 27 juni op het proefbedrijf biologische landbouw in Inagro. Dit is wat verder aan bod komt:

  1. Rassenproeven, zowel in klassieke als innovatieve teelten
  2. Preventie van ziekten en plagen als peiler voor biologische gewasbescherming
  3. Innoveren met mengteelten in groenten
  4. Meerwaarde van vaste rijpaden op breed spoor
  5. Machinedemo’s met ekoploeg, cultivator en snijwals

 

Rassenproeven als vaste waarde, ook voor innovatieve teelten
De rassenproef aardappel blijft een klassieker door het enorme belang van de tolerantie van de rassen voor de aardappelplaag (Phytophthora infestans). In deze proef wordt niet behandeld. Een nieuwe generatie rassen met een goede plaagtolerantie dient zich aan voor de praktijk. Half juni werd in het referentieras Agria al volop plaag waargenomen. Die plaag stabiliseerde nadien weliswaar door het droge weer. De plaagresistente rassen bleven vrij van plaag.

Tot op heden wordt het grootste deel van het biologische bakgraan ingevoerd. Maar ook voor brood is er een toenemende belangstelling van consumenten voor producten van lokale herkomst. De teelt van biograan met voldoende bakkwaliteit is haalbaar in Vlaanderen. Zomertarwe heeft daarvoor een aantal troeven. Ondanks de late zaai (21 april) stond het gewas er goed en gezond bij. Tussen de rassen waren weinig verschillen op vlak van ziekteaantasting.    

biovelddag_jun_2018_tarwe.JPG
Rassenproef zomertarwe

De consumptie van quinoa neemt toe in Europa en er zijn steeds meer rassen beschikbaar die het ook in ons klimaat goed doen. Voor de kennisontwikkeling rond quinoa werkt Inagro sinds 2014 samen met ILVO, PCG, Proefcentrum Herent, HoGent en departement L&V. In deze proef liggen zes quinoarassen aan. De onkruidbestrijding ging dit voorjaar verrassend vlot. Voor en na opkomst werd één keer gewiedegd. Daarna groeide het gewas zo fors door dat alle onkruid onderdrukt werd.    

biovelddag_jun_2018_quinoa.JPG
Quinoa als innovatieve teelt

In de humane voeding zijn sojaproducten een groeiend marktsegment. Een aantal Vlaamse verwerkende bedrijven (waaronder Alpro) zijn momenteel expliciet op zoek naar (biologische) soja van lokale herkomst. De zes rassen in deze proef werden geselecteerd uit Franse en Duitse rassenlijsten en behoren tot de vroegste klasses. Het belang van afdoende maatregelen tegen wildschade werd ook dit voorjaar bevestigd. Op kleine oppervlaktes is afdekking tijdens en kort na opkomst de enige werkzame methode.    

Voor de pluimveehouderij worden zes rassen zomerveldbonen vergeleken op vlak van het gehalte aan antinutritionele factoren (ANF: tannine, vicine en convicine). De zomerveldbonen worden geteeld in mengteelt met zomertarwe. Dat vergt meteen een compromis in zaaidiepte. In de proef werd diep gezaaid met een mindere opkomst van de tarwe als gevolg. Aan de HoGent zullen de granen vochtig worden ingekuild en op het ILVO zal nagegaan worden in hoeverre het gehalte ANF daalt bij inkuilen.    

Er is vanuit de versnijderij een vraag naar biologische sla uit buitenteelt, voornamelijk in de zomerperiode. Vandaag zijn er weinig biologische telers die de uitdaging om dat te telen aangaan. De teelt van sla in openlucht heeft aandachtspunten die variëren naargelang de verschillende slatypes en teeltperiodes. Op vraag van REO Veiling werd een demonstratie aangeplant met twee opeenvolgende teelten met twaalf types sla. Verschillende varianten in het teeltsysteem werden gedemonstreerd, zoals het al dan niet gebruiken van folie en verschillende bemestingsstrategieën.


Preventie als peiler voor biologische gewasbescherming
In verschillende teelten zoeken de bio-onderzoekers van Inagro naar effectieve en voor de praktijk haalbare methoden om plagen te beheersen. In de koolteelt is het gebruik van netten inmiddels een gangbare praktijk. De teelt beschermen tegen duiven en ander kleinwild is in de meeste gevallen ook voor biotelers een prioriteit.

Maar ook koolvlieg en nog kleinere plaaginsecten zoals aardvlooien willen de telers graag via fysieke beheersingsmethode uit de teelt houden. Diverse leveranciers van afdekmaterialen spelen daarop in en breidden hun gamma de laatste jaren sterk uit. In een demoproef in bloemkool legde Inagro enkele netten naast elkaar om onder andere de bescherming tegen koolvlieg te beoordelen.    

Net als in 2017 was er dit voorjaar opnieuw een hoge druk van aardvlo. Bij een proef voor biologische bestrijding van aardvlooien in paksoi blijkt afdekken met een fijnmazig, licht insectennet vanaf planten zeer effectief te zijn. Eén biopesticide (nog niet erkend) vertoont veelbelovende resultaten. Verdere bevestiging en erkeninning van het proefmiddel is nodig.  

In akkerbouwteelten sluit de bio-afdeling van Inagro aan bij onderzoeksprojecten die zich richten op een betere geïntegreerde bestrijding (IPM). Om preventieve beheersingsmaatregelen op punt te kunnen stellen, is een goede kennis van de levenscyclus, de economische schadedrempels, de weersinvloed op de populatie of de aanwezigheid van natuurlijke vijanden van groot belang. Daarom monitoren we de populatie van het graanhaantje op biologische tarwepercelen en de populatie ritnaalden in de bodem op aardappel- en maïspercelen. In bio ligt de focus op het onderzoek naar preventieve cultuurmaatregelen en biologische bestrijding.    


Innoveren met mengteelten in groenten
Het nieuwe Europese project "Sureveg" wil vernieuwende teeltsystemen ontwikkelen, met focus op strokenteelt in combinatie met het gebruik van behandelde plantaardige reststromen als bodemverbeteraar en als meststof. De strokenteelt heeft als belangrijkste voordelen:

  • een verbeterde natuurlijke bestrijding van ziekten en plagen
  • en hogere opbrengsten door efficiënter gebruik van zonlicht en nutriënten.

Prei en knolselder werden strooksgewijs of rij per rij door elkaar geplant. De verschillende teelten op één perceel, gecombineerd met de aanwezigheid van gewasresten van de voorteelt grasklaver maken de onkruidbestrijding er niet makkelijker op. Het proefveld staat er toch zeer netjes bij.    

biovelddag_jun_2018_stroken.JPG
Prei en knolselder in strokenteelt


Met een kleine verkennende proef gaan we na wat de waarde en de haalbaarheid is van veldbonen die als groenbemester worden gezaaid tussen groenten, in dit geval rode kool. De veldbonen zijn twee weken voor het planten van de kool gezaaid en zullen oppervlakkig ingewerkt worden nadat ze een hoogte van 40 cm bereikt hebben. De veldbonen brengen extra organische stof aan en de gefixeerde stikstof kan ter beschikking komen van de rode kolen die een lang groeiseizoen kennen. Tot nu toe leken de kolen weinig hinder te ondervinden van de veldbonen, ondanks de droogte. Deze mengteelt van veldboon en kool kon met de wiedeg onkruidvrij gehouden worden. Het rijpadensysteem waarmee Inagro nu werkt, biedt voor dergelijke teeltsystemen extra mogelijkheden. Of de veldbonen ook daadwerkelijk een positieve bijdrage zullen leveren op de opbrengst of aan de bodem, weten we nog niet…    


Vaste rijpaden op breed spoor vormen een meerwaarde
Al voor het derde jaar wordt op het biologisch proefbedrijf met een vast rijpadensysteem gewerkt op een spoorbreedte van 3 meter. Tegelijk werd de ploeg aan de kant gezet en willen we de grond zo min mogelijk kerend bewerken. Buitenlandse ervaringen geven aan dat het rijpadensysteem en niet-kerende grondbewerking elkaar kunnen versterken. De ervaringen zijn tot op heden positief. Toch is de goede agrarische praktijk belangrijk en moet je bij een natte grond voldoende lang wachten voor je het veld op gaat om te planten of te zaaien. De bloemkool werd in april te nat geplant voor een goed resultaat. In een nat voorjaar kan je wel eerder op het land voor mechanische onkruidbestrijding met wiedeg en schoffelmachine. In het teeltbed is egaler en nauwkeuriger schoffelwerk mogelijk door de afwezigheid van verstorende sporen.    

Overwinterende onkruiden (straatgras, vogelmuur, paarse dove netel,…) en doorlevende groenbemesters zijn een aandachtspunt als gevolg van de niet-kerende grondbewerking. De Treffler TGA en klepelmaaier (beide aangekocht in voorjaar 2018) betekenden dit voorjaar een meerwaarde. Doordat groenbemesters en doorlevende onkruiden ondiep (2 à 3 cm) worden afgesneden, drogen ze sneller uit en is er minder hergroei. Grasklaver vernietigen blijft bewerkelijk. Door kleine oneffenheden in het perceel waren al 2 tot 3 bewerkingen nodig om grasklaver volledig te ‘scheren’. Doordat er altijd ondiep wordt gewerkt, wordt de uitdroging van de grond beperkt.    


Machinedemo’s met ekoploeg, cultivator en snijwals als orgelpunt van een geslaagde avond
Tussen een aantal proeven door werden ook twee machines voorgesteld die door het netwerk Atelier Paysan ontwikkeld en gebouwd zijn. Die machines werden in samenspraak met telers en gebruikers ontwikkeld en uitgetest, waarna de bouwplannen en handleiding vrij ter beschikking gesteld worden via de website www.latelierpaysan.org.

Atelier Paysan organiseert op vraag ook workshops waarbij de deelnemers onder begeleiding zelf hun machine in elkaar lassen. Via een groepsaankoop wordt het nodige materiaal dan ook beschikbaar gesteld. Zo kan heel sterk op kosten bespaard worden. Als teler spaar je een hoop geld en ben je heel wat ervaring rijker. Op de Biovelddag kwamen volgende machines aan bod:

  • de elektrisch aangedreven ‘Chtit-bine’, een combinatie van wiedbed en werktuigdrager
  • en de ‘Barre-Porte-Outils’, een veelzijdige en eenvoudige tool om meerdere werktuigen te combineren op één drager.

Biologische telers zetten steeds vaker de ploeg aan de kant en kiezen voor niet-kerende grondbewerking. Dat is goed voor de bodem en het bodemleven. Maar er zijn ook heel wat uitdagingen verbonden aan niet-kerende grondbewerking. Het is lastig om grasklaver, groenbemesters en overwinterende onkruiden als straatgras en vogelmuur in het voorjaar voldoende te vernietigen voor een vroege volgteelt.    

Ook twee machines van Treffler kwamen aan bod in de demo. Om groenbemesters en gewasresten te verkleinen werd de Snijwals TSW gedemonstreerd. Die wals is een doorontwikkelde ‘roller crimper’ en wordt in front op de trekker geplaatst. Doordat het draaipunt vooraan zit, stuurt de wals mee. Er was onvoldoende gewas om de werking van de machine te beoordelen. Het principe lijkt beloftevol om met minimale energie een volgroeide groenbemester te vernietigen.    

Voor het oppervlakkig afsnijden van plantenwortels kwam cultivator van de TGA-series in beeld. Die is uitgerust met verende tanden en vlaksnijdende en ruim overlappende scharen die wortels van bijvoorbeeld grasklaver net onder het oppervlak afsnijden en hergroei moeten verhinderen. Die cultivator kan zowel voor- als achteraan gemonteerd worden is dus combineerbaar met andere machines zoals de klepelmaaier of de rotoreg.

biovelddag_jun_2018_treffler.JPG
De TGA cultivator van Treffler bleek dit voorjaar erg effectief voor de vernietiging van groenbemesters


Soms kan ploegen ook nog nodig zijn. In Vlaamse première werd de Ovlac ekoploeg gedemonstreerd. Die Spaanse ploeg werd het voorbije jaar door het bedrijf Koeckhoven uit Nederland onder handen genomen en aangepast naar onze bodemomstandigheden en ondiep werk. Doordat er niet in de bouwvoor word gereden, is de kans op ondergrondse verdichting kleiner.

Er werd met de achtscharige demoploeg geploegd op een diepte van 15 cm over een breedte van 3 meter. Doordat een voorbewerking met cultivator gebeurde, was een ondiepere instelling (10 cm) niet mogelijk. De ploeg keerde de grond netjes en legde het aanwezige onkruid mooi weg in de voor. De trekker van 115 pK had geen moeite met die combinatie. Er wordt dus ook op trekkracht en brandstof bespaard. Nieuwe stof voor discussies over een optimale bodembewerking…    

biovelddag_jun_2018_ecoploeg.JPG
Ondiep ploegen met de Ovlac ekoploeg


Gekoppelde thema's & sectoren: Akkerbouw | Biologische Productie | Groenten Open Lucht